Ανταπόκριση και κάποιες σημειώσεις από την κατάληψη του αεροδρομίου Ηρακλείου

Κρατικός Αερολιμένας Ηρακλείου «Νίκος Καζαντζάκης» αποτελεί τον δεύτερο σημαντικότερο αερολιμένα της Ελλάδος. Απέχει 2 χιλιόμετρα από το κέντρο του Ηρακλείου, στην Κοινότητα Νέας Αλικαρνασσού, και αναμένεται να αντικατασταθεί από τον Νέο Διεθνή Αερολιμένα Ηρακλείου Κρήτης Καστελλίου Πεδιάδος το 2027. Το αεροδρόμιο άνοιξε για πρώτη φορά τον Μάρτιο του 1939, τότε ήταν απλώς ένα κομμάτι επίπεδης γεωργικής γης, όταν το πρώτο αεροπλάνο, ένα Junkers Ju 52, μετέφερε τους πρώτους επιβάτες στην τοποθεσία. Ογδόντα έξι χρόνια αργότερα, το 2025, η επιβατική κίνηση στο αεροδρόμιο Ηρακλείου ξεπέρασε τους 10 εκατομμύρια επιβάτες.

Ανταπόκριση και κάποιες σημειώσεις από την Κατάληψη του αεροδρομίου Ηρακλείου

Στις 09/12/2025 αγρότες και κτηνοτρόφοι του Ηρακλείου κατέλαβαν το αεροδρόμιο της πόλης κατά την διάρκεια προγραμματισμένης συγκέντρωσης τους. Η κατάληψη έγινε μετά από μάχη οχτακοσίων έως χίλιων αγροτών με πέτρες και ξύλα εναντίον αρκετών διμοιριών MAT που είχαν κλείσει με κλούβες τις διαδρομές προς το αεροδρόμιο –μια μάχη που βρήκε τους μπάτσους ηττημένους και αυτό από μόνο του έχει ήδη, σαν πρώτο στοιχείο, μεγάλη σημασία. Την ίδια ώρα που εξελίσσονταν τα γεγονότα του Ηρακλείου, στα Χανιά αγρότες και κτηνοτρόφοι εξευτέλιζαν τις διμοιρίες των ΜΑΤ και εισέβαλλαν και εκεί στο αεροδρόμιο.

*

Ανάμεσα στα αιτήματα των αγροτών και των κτηνοτρόφων είναι και να μην πειραχθούν οι «κρητικές γαίες». Η αναδιανομή των οθωμανικών τσιφλικιών κατά την διάρκεια της Κρητικής Πολιτείας1 έγινε με διαφορετικό τρόπο από ό,τι στο υπόλοιπο ελληνικό κράτος και έχει σαν αποτέλεσμα να μην υπάρχει στην Κρήτη δημόσια γη –όλα τα κομμάτια γης χωρίζονται σε μικρούς κλήρους. Σύμφωνα με κάποιους αγρότες, αυτό που συμβαίνει σιωπηρά είναι ότι χαρακτηρίζονται είτε σαν δασικές, είτε σαν Natura διάφορες περιοχές, οι οποίες έτσι πέρναγαν στα χέρια του δημοσίου και στην συνέχεια εκχωρούνται σε εταιρίες για να γίνουν εκεί ανεμογεννήτριες. Οι κρητικές γαίες συνεπώς είναι αυτή η ιστορική ιδιομορφία της Κρήτης, που οσονούπω θα αποτελέσει και νέο πεδίο αντιπαράθεσης τοπικής κοινωνίας και κεντρικού κράτους –σημεία των καιρών: κτηνοτρόφος συνδικαλιστής μίλησε για το ζήτημα στις κάμερες ενώ βρίσκονταν στον κατειλημμένο αεροδιάδρομο, λέγοντας ότι αυτά δεν είναι της Ελλάδας, είναι των κρητικών.

*

Την κατάληψη του αεροδρομίου την πραγματοποίησαν κατά κύριο λόγο κτηνοτρόφοι του νομού Ηρακλείου, χωρίς να είναι εμφανής κάποια ισχυρή ιεραρχία που θα μπορούσε να κατευθύνει τα πράγματα. Με απλά λόγια, η κατάσταση για κάποιες ώρες ήταν τελείως ανεξέλεγκτη. Η συνδικαλιστική ιεραρχία εμφανίστηκε κυρίως όταν υποχώρησε η μεγάλη μάζα των κτηνοτρόφων που επέστρεψαν στα ζώα τους –πολύ χοντρικά, οι κτηνοτρόφοι αδυνατούν για προφανείς λόγους να απεργήσουν καθώς το κεφάλαιο τους είναι ζωντανοί οργανισμοί.

*

Το ελληνικό κράτος κατά τη διάρκεια της κατάληψης των αεροδρομίων της Κρήτης ήταν σε πανικό. Η απειλή για συλλήψεις με την κατηγορία για εγκληματική οργάνωση διακοσίων «ταυτοποιημένων» δραστών των καταλήψεων μπορεί να έπαιξε τον ρόλο της στον τερματισμό της δράσης αυτής, ωστόσο, αφού δεν πραγματοποιήθηκε καμία σύλληψη, αποτελεί άλλη μια σημαντική ήττα της καταστολής. Όταν γαβγίζεις χωρίς να δαγκώνεις, σταματάς μετά από λίγο να μπορείς να τρομάξεις τον εχθρό και στη συγκεκριμένη περίπτωση, έτσι και αλλιώς, ο εχθρός αποτελείται από ένα κοινωνικό κομμάτι που δεν τρομάζει εύκολα. Η ήττα του κράτους στη συγκεκριμένη περίπτωση είναι ακόμα πιο εμφατική, αν αναλογιστεί κανείς ότι κτηνοτρόφοι συνδικαλιστές μετακόμισαν την κατάληψή τους για αρκετές μέρες στην Αποκεντρωμένη Διοίκηση, όπου και πάλι δεν τόλμησε κανένας να τους ακουμπήσει.

*

Τη μάχη και την κατάληψη του αεροδρομίου την πραγματοποίησαν κτηνοτρόφοι και αγρότες χωρίς καμία απολύτως στήριξη από κανένα συνδικαλιστικό όργανο, καμία αριστερή ή γενικότερα πολιτική οργάνωση και κανέναν φορέα. Τριάντα άτομα από τον αντιεξουσιαστικό χώρο σταθήκαμε δίπλα τους και στις συγκρούσεις και στην κατάληψη.

*

Τον τελευταίο χρόνο, είτε με αφορμή το σκάνδαλο του ΟΠΕΚΕΠΕ, είτε με αφορμή το μακελειό στα Βορίζα, στο οποίο ηλιθιωδώς –και για τηλεοπτικούς λόγους– αποδόθηκε χαρακτήρας «βεντέτας»2, έχει αρχίσει να δημιουργείται ένα κλίμα αντικρητισμού. Ο ίδιος ο Μητσοτάκης έχει εξαγγείλει εισαγωγή ενός ειδικού μαθήματος εναντίον της βίας στα σχολεία αποκλειστικά της Κρήτης, με τη συμμετοχή ψυχολόγων, από την επόμενη σχολική χρονιά. Η Κρήτη, ένα νησί με δική του, διακριτή από την Ελλάδα, οικονομική, κοινωνική και πολιτιστική ζωή έχει έτσι και αλλιώς μια «ειδική σχέση» με το ελληνικό κράτος ήδη από την ενσωμάτωσή του3. Είναι αδύνατο να κατανοηθεί αν αυτή η επίθεση οφείλεται σε μια ολοκληρωτική ιδεαλιστική λογική του τύπου «ο νόμος θα εφαρμοστεί παντού» ή απλά σε έναν ακόμα πολιτικό τυχοδιωκτισμό της νέας δημοκρατίας που επιλέγει έτσι να κερδίσει τηλεοπτικό χρόνο, ή ακόμα και σε ένα κράμα αυτών των δύο. Σε κάθε περίπτωση αυτά είναι επικίνδυνα πράγματα για τη συνοχή του ελληνικού κράτους και την κοινωνική ειρήνη και αυτό παρουσιάζει έντονο ενδιαφέρον.

*

Η δηλώσεις των διαφόρων συνδικαλιστών ότι οι καταληψίες του αεροδρομίου δεν στοχοποίησαν τον τουρισμό είναι ακατανόητες –προφανώς και αυτό που στοχοποίησαν είναι ο τουρισμός και, μέσω αυτού, τη μεγαλύτερη τουριστική βιομηχανία του ελληνικού κράτους, αυτή της Κρήτης. Και μοιραία αυτή η κίνηση μένει σαν παρακαταθήκη, οι αντιστάσεις δείχνουν τους δρόμους.

1312

Υποσημειώσεις

1. Η Κρητική Πολιτεία ήταν αυτόνομο κράτος υπό την εποπτεία των Μεγάλων Δυνάμεων, που δημιουργήθηκε το 1898 μετά την Κρητική Επανάσταση απέναντι στην Οθωμανική Αυτοκρατορία και σταμάτησε να υπάρχει το 1913, οπότε και η Κρήτη έγινε μέρος του ελληνικού κράτους.

2. Μετά την συμπλοκή στα Βορίζα έλαβε χώρα στη δημόσια σφαίρα ένας εξαιρετικά χαμηλού επιπέδου διάλογος όπου οι διάφοροι συνομιλούντες μπέρδευαν την κοινωνική πραγματικότητα της Κρήτης με την καθημερινή –και επίσης πολύ χαμηλού επιπέδου– τηλεοπτική σειρά Σασμός και στον οποίο διάλογο διατυπώνονταν ερωτήματα για το εάν είναι στην Κρήτη όλοι απολίτιστοι απατεώνες και δολοφόνοι.

3. Για την «ειδική σχέση» της Κρήτης με το ελληνικό κράτος μια ενδεικτική βιβλιογραφία:
Η «στάσις των ανυποτάκτων» στη Δυτική Κρήτη (1921-1922), Νίκος Βαφέας
Ζεστό το Σίδερο Κολλάει, Πρωτοβουλία για την Ιστορική Καταγραφή και την Επαναστατική Μνήμη από την Κατάληψη Ευαγγελισμού

και το άρθρο: Η Αντιφορολογική Εξέγερση της Κρήτης/ Γενάρης – Φλεβάρης 1928 στη σελίδα

https://apatris.org/i-oikoumeniki-kivernisi-tou-1926-kai-i-kivernisi-sinaspismou-tou-1927