Ο νόμος 4830/21 για την «ευζωία» (Νέο πλαίσιο για την ευζωία των ζώων συντροφιάς – Πρόγραμμα «ΑΡΓΟΣ» και λοιπές διατάξεις), που σχεδιάστηκε με τη συνεργασία κράτους, φιλοζωικών, κυνοφιλικών και κυνηγών, προσπαθεί να επιβάλει την υποχρεωτική στείρωση όλων των σκυλιών και γατιών, εκτός από όσα «ανήκουν σε πιστοποιημένους εκτροφείς». Ως εναλλακτικό μέτρο προβλέπεται η λήψη γενετικού υλικού και η αποθήκευσή του σε κρατική τράπεζα DNA. Ωστόσο, υπάρχει ένα παραθυράκι, για μία και μοναδική γέννα, μετά από άδεια ειδικής επιτροπής του εκάστοτε δήμου, που θα δίνεται με υπόπτως αδιευκρίνιστα κριτήρια. Μαζί αυστηροποιείται το ήδη υποχρεωτικό τσιπάρισμα του ζώου, με το συνοδευόμενο φακέλωμα του ανθρώπου που ζει μαζί του (στοιχεία ταυτότητας, διεύθυνση, ΑΦΜ) σε κρατική βάση δεδομένων. Όποιο δεν συμμορφώνεται, απειλείται με εξαντλητικά πρόστιμα που επαναλαμβάνονται μέχρι την υποταγή.
Αφαιρώντας το πέπλο του σπισισµού, γίνεται ξεκάθαρο ότι οι αλλαγές που εκφράζει και συνεπάγεται η εφαρµογή αυτού του νόµου δεν περιορίζονται στα συγκεκριµένα ζώα, αλλά λειτουργούν ως καταλυτικό βήµα προς την επέκταση των βιοπολιτικών µηχανισµών ελέγχου και τη διεισδυσή τους στη ζωή, το σώµα, τις σχέσεις µας, µέσα από τη συνεργασία κράτους, βιοµηχανίας και συντεχνιών.
Ο ρόλος των φιλοζωικών, των κυνηγών, των κτηνιάτρων
Ενώ το κράτος προσπαθεί να εφαρμόσει αυτόν τον νόμο από το 2024 και εξαπολύει μπάτσους σε ελέγχους στους δρόμους, και έξω απο κτηνιατρεία, μας προβληματίζει το πόσο αναίμακτα πέρασε όλο αυτό. Πέρα από τον αντισπισιστικό χώρο, οι κύριες αντιδράσεις προέρχονται από τον Πανελλήνιο Κτηνιατρικό Συλλόγο (ΠΚΣ), που ουσιαστικά έχει μπλοκάρει την εφαρμογή του, με αποτέλεσμα να βρίσκεται αντιμέτωπος με το ελληνικό δημόσιο που καταθέτει αγωγή εναντίον του τον Δεκέμβριο του 2025.
Σε αντίθεση με άλλα νομοθετήματα που επιβάλλονται άμεσα από κράτος και κεφάλαιο, εδώ κομβικό ρόλο είχαν στελέχη φιλοζωικών οργανώσεων. Απαιτώντας «άμεση λύση» προώθησαν τη στείρωση ως πράξη υπευθυνότητας, που ξεκίνησε από τα «αδέσποτα» και επεκτείνεται πλέον και στα «δεσποζόμενα». Στη διαμόρφωση του νόμου συμμετείχαν επίσης οι –έμποροι ζωής– εκτροφείς, οι –προωθητές καθαρόαιμων– κυνοφιλικοί όμιλοι και βέβαια οι γνωστοί «προστάτες της φύσης» κυνηγοί.
Καθοριστικός ήταν ο ρόλος της οργάνωσης ελληνοαμερικάνων οικονομολόγων Zero Stray Pawject, που αντιμετωπίζει το ζήτημα των αδέσποτων ως «επιχειρηματικό και οικονομικό πρόβλημα» τεχνοκρατικής διαχείρισης. Οι στενές σχέσεις των ιδρυτών της με τον Κυριάκο Μητσοτάκη –κυριολεκτικά κουμπαριλίκια– φαίνεται ότι συνέβαλαν στην υιοθέτηση στείρωσης, τσιπαρίσματος και DNA. Μαζί ιδρύεται και η Zero Stray Academy για εκπαίδευση δήμων, αστυνομίας και δικαστικών, με στόχο τη «μείωση» των αδέσποτων, η οποία το 2022 υπογράφει μνημόνιο με το Υπουργείο Προ.Πο. για εκπαίδευση 65.000 αστυνομικών. Το 2025 δημιουργείται Τμήμα Προστασίας Ζώων της ΕΛ.ΑΣ στην Κρήτη.
Στείρωση
Η πιο σημαντική αλλαγή που εισάγει ο νέος νόμος στην κρατική διαχείριση των πληθυσμών γατών και σκύλων είναι η καθολική, υποχρεωτική στείρωση με εξαίρεση τους σκύλους, γάτες-αναπαραγωγικές μηχανές των εκτροφέων, ερασιτεχνών και επαγγελματιών, που έχουν ως αποκλειστικό σκοπό το κέρδος, μετατρέποντας τη ζωή σε τυποποιημένο εμπόρευμα. Η προώθηση της εκτροφής και αγοραπωλησίας ζώων είναι ίσως η πιο τρανταχτή απόδειξη ότι ο νόμος αυτός δεν αφορά τη βελτίωση της ζωής αυτών των ζώων. Στοχεύει ξεκάθαρα στα συμφέροντα των εμπόρων και των διαχειριστών της, οι οποίοι μέσω των υποχρεωτικών στειρώσεων εξαπολύουν μια ευγονική επιχείρηση εκκαθάρισης κάθε μη εμπορεύσιμης, μη τυποποιημένης, μη ελέγξιμης ζωής.
Η ίδια η διατύπωση «το πρόβλημα των αδέσποτων» υπονοεί πως οι σκύλοι και οι γάτες δεν υπήρξαν ποτέ έξω από το πλαίσιο της ανθρώπινης ιδιοκτησίας. Το να μην ανήκουν σε κανέναν τα καθιστά εκτός πλαισίου, εκτός τόπου. Έτσι μέσα στα χρόνια, ενώ όσα βρίσκονταν υπό ανθρώπινη φροντίδα θεωρούνταν ζώα συντροφιάς, εκείνα που βρίσκονταν στον δρόμο αντιμετωπίζονταν ως επικίνδυνα για την ανθρώπινη ασφάλεια, και θανατώνονταν από κρατικούς μηχανισμούς. Από τον μπόγια μέχρι τους θαλάμους αερίων και τις ενέσεις, ως τις φόλες σε «εξευγενισμένες» τουριστικές περιοχές, οι πρακτικές αυτές έρχονταν να εξαλείψουν τα αδέσποτα που αποτελούν μιάσματα, εστίες μόλυνσης. Καθώς οι αντιδράσεις πλήθαιναν και οι βιοπολιτικοί μηχανισμοί εξελίχθηκαν τεχνικά και ιδεολογικά, το πλαίσιο αυτό αναπροσαρμόστηκε: Η εξόντωση αντικαταστάθηκε με τη στείρωση, και η αιτιολόγηση μετακυλίστηκε αρχικά από την ανθρώπινη προστασία, σε πράξη «φροντίδας» και «υπευθυνότητας» για το καλό του γενικού πληθυσμού των ζώων, και στη συνέχεια προσπαθώντας να μας πείσουν ότι «κάνει καλό στην υγεία» του ίδιου του ζώου προλαμβάνοντας διάφορες πιθανές ασθένειες.
DNA
Για όσα αρνούνται τη στείρωση, εισάγεται ως εναλλακτικό μέτρο ταυτοποίησης εγκατελειμμένων ζώων η λήψη DNA και η αποστολή του στο νεοσύστατο Εργαστήριο Φύλαξης και Ανάλυσης Γενετικού Υλικού Ζώων Συντροφιάς. Ο ΠΚΣ αρνείται να εφαρμόσει αυτό το μέτρο, αμφισβητώντας την αξιοπιστία και τον ίδιο τον σκοπό του. Είναι άλλωστε ξεκάθαρο ότι αυτό το μέτρο έχει στηθεί με βάση πολιτικά και οικονομικά κριτήρια. Από τη μία λειτουργεί ψηφοθηρικά, καλύπτοντας τα συμφέροντα κυνηγών και εκτροφέων. Από την άλλη, τα οικονομικά οφέλη δεν περιορίζονται στα κρατικά πρόστιμα και παράβολα, αλλά διαμοιράζονται σε ένα ευρύτερο πλέγμα συμφερόντων: Από τους κουμπάρους τους που εκπαιδεύουν μπάτσους και ευαισθητοποιούν την κοινωνία, μέχρι τις εταιρίες βιοτεχνολογίας, εταιρίες βιο-μεταφορών και ποιος ξέρει πού ακόμα.
Ζούμε άλλωστε στην εποχή που η συγκεντρωμένη πληροφορία κοστίζει και οι βάσεις δεδομένων μεταφράζονται σε χρήματα. Τα προσωπικά μας δεδομένα έχουν γίνει αφηρημένη έννοια, πεδίο κερδοφορίας, χρησιμεύοντας και ως εργαλεία καταστολής και βιοπολιτικού ελέγχου. Από τα ζώα «συντροφιάς» μέχρι τους ανθρώπους, η χρήση του DNA ως μέσο ταυτοποίησης, ενοχοποίησης και πειθάρχησης κανονικοποιείται, παρά τη σοβαρή αμφισβήτηση της αξιοπιστίας του. Καταστολή, στοχοποίηση, στημένα κατηγορητήρια και προφυλακίσεις αγωνιζόμενου κόσμου με μοναδικά στοιχεία ευρήματα DNA, αποτελούν γνώριμη πρακτική του κράτους, παρ’ όλο που στις περισσότερες περιπτώσεις τα κατηγορητήρια καταρρέουν στα δικαστήρια.
Τσιπάρισμα
Το ήδη υποχρεωτικό τσιπάρισμα των ζώων συντροφιάς ενισχύεται με αυστηρότερη εφαρμογή και εντατικούς ελέγχους, ενώ παράλληλα συγκροτείται κρατική βάση δεδομένων που ενημερώνεται διαρκώς με στοιχεία, ιατρικές πράξεις και τη γενικότερη κατάσταση του ίδιου του ζώου, καθώς και με τα στοιχεία του ανθρώπου που συνδέεται πλέον νομικά μαζί του για την επιβολή προστίμων – προς το παρόν.
Έτσι προσθέτοντας το σκάνερ στον εξοπλισμό τους, μπάτσοι σουλατσάρουν σε πάρκα και πλατείες με άλλο ένα πρόσχημα για έλεγχο. Η επιβολή του τσιπ στοχεύει στην ιχνηλάτηση, την καταγραφή και τον έλεγχο του πληθυσμού, επεκτείνοντας μέσω τεχνολογίας την κρατική επίβλεψη πάνω στα σώματα και επιχειρώντας να μετατρέψει τη σχέση δύο ζώων σε σχέση ιδιοκτήτη-ιδιοκτησίας. Το τσιπάρισμα και το συνοδευτικό φακέλωμα σηματοδοτούν την ένταξη ανθρώπου και άλλων ζώων σε καθεστώς ελέγχου και συμμόρφωσης με όποιες αποφάσεις έχουν παρθεί ή θα προκύψουν από τις αυτόκλητες αρμόδιες αρχές. Όπως και στα ανθρώπινα σώματα, η μη σύνδεση με έναν αριθμό περιορίζει τη δυνατότητα μετακίνησης και την πρόσβαση σε περίθαλψη, θέτοντας όσα δεν είναι καταγεγραμμένα σε καθεστώς παρανομίας.
Κλείνοντας...
Τα σώματα καταγράφονται, μαρκάρονται με εμφυτεύματα, ελέγχονται, και είτε γίνονται αντικείμενα αναπαραγωγικής εκμετάλλευσης είτε στειρώνονται. Η σχέση τους με τους ανθρώπους που ζουν μαζί τίθεται και επισήμως με όρους ιδιοκτησίας. Όσα ζουν εκτός αυτού του πλαισίου, όπως και τα ανθρώπινα σώματα χωρίς χαρτιά και αφεντικά, αντιμετωπίζονται ως ανεπιθύμητα, ενώ ανοίγουν οι δρόμοι προς την άνευ ορίων εκμετάλλευσή τους. Η ύπαρξη εκτός αυτής της θεσμικά αναγνωρισμένης σχέσης απαγορεύεται, ενώ για τον άνθρωπο-ιδιοκτήτη ορίζονται μία σειρά δικαιωμάτων και υποχρεώσεων, εξαναγκάζοντας σε περιορισμούς και παρεμβάσεις πάνω στα ίδια τα σώματα των ζώων, στο όνομα της υπευθυνότητας. Για το «καλό τους».
Το πρόβλημα δεν είναι, όπως παρουσιάζεται, η ύπαρξη ζώων που κυκλοφορούν ελεύθερα, αλλά το ίδιο το περιβάλλον μέσα στο οποίο αναγκάζονται να ζουν. Συνθήκες κατασκευασμένες από τον πολιτισμένο άνθρωπο για τα ζώα που εξημέρωσε και κατέστησε εξαρτημένα από αυτόν. Αντί για αυτό, το πρόβλημα μετατοπίζεται στην ίδια την ύπαρξη ζώων χωρίς «ιδιοκτήτη», και η «διαχείρισή» του περιλαμβάνει έλεγχο και βίαιες πρακτικές αφανισμού, που κανονικοποιούνται με πρόσχημα την προστασία τους από κινδύνους που δημιουργεί η ίδια η δομή της πόλης.
Όπως φύση και ζώα, ανθρώπινα και μη, δεν γίνεται στην πραγματικότητα να διαχωριστούμε όπως προστάζει ο ανθρωποκεντρικός πολιτισμός, έτσι και η κυριαρχία, η εκμετάλλευση και ο έλεγχοςπάνω σε όλα μας αποτελούν μέρος της ίδιας σχέσηςεξουσίας και δεν μπορούν να ξεριζωθούν με αγώνες μερικούς και αποσπασματικούς. Αντίσταση στην εφαρµογή αυτού του νόµου και κάθε νόµου που παρεµβαίνει στα σώµατα. Άρνηση των ελέγχων και της διαµεσολάβησης κράτους και ειδικών στις σχέσεις µας, και σαµποτάζ των µηχανισµών επιτήρησης. Αυτοοργάνωση αντί της ευκαιριακής ανάθεσης της φροντίδας στο ίδιο το σύστηµα που δηµιουργεί τις συνθήκες εκµετάλλευσης και καταπίεσης, φανερής ή «ευζωικής». Έµπρακτη αλληλεγγύη σε κάθε ζώο που αντιστέκεται και αγωνίζεται για ελευθερία και αυτοδιάθεση, ένας αγώνας που δίνεται καθηµερινά, στην πράξη.
ΑΝΥΠΟΧΩΡΗΤΟΣ ΑΓΩΝΑΣ ΓΙΑ ΟΛΙΚΗ ΑΠΕΛΕΥΘΕΡΩΣΗ
Αναρχική Αντισπισιστική Συνέλευση
*Το κείμενο αποτελεί συρραφή αποσπασμάτων από την ομώνυμη μπροσούρα.
Ολόκληρη εδώ: https://athens.indymedia.org/media/upload/2026/02/04/skuloi_gates_bio_dys.pdf
