Στις 2 Σεπτεμβρίου 2026 έγινε επίσημα γνωστή η υπόθεση ψηφιακής κατασκοπείας στην Σερβία, με στόχους μέλη του σερβικού φοιτητικού κινήματος, ακτιβιστές και μέλη της πολιτικής αντιπολίτευσης της Σερβίας. Η επίσημη αποκάλυψη έγινε από την SHARE Foundation1 και το Cityzen Lab2.
Η έρευνα ξεκίνησε τον Αύγουστο 2026, όταν η Apple ειδοποίησε χρήστες σε 110 χώρες ότι πιθανότατα είχαν στοχοποιηθεί με εμπορικό spyware. Έρευνα του Citizen Lab έδειξε ότι τουλάχιστον ένας από τους Σέρβους χρήστες που έλαβαν την ειδοποίηση της Apple είχε στοχοποιηθεί με το Pegasus3 , ένα λογισμικό της NSO Group, το οποίο μπορεί να δώσει στον επιτιθέμενο εκτεταμένη πρόσβαση στα δεδομένα και τις λειτουργίες ενός κινητό τηλέφωνο.
Η NSO Group είναι ισραηλινή εταιρεία τεχνολογίας και κυβερνοασφάλειας, η οποία ιδρύθηκε το 2010 και έγινε παγκοσμίως γνωστή για την δημιουργία του Pegasus, του πιο ισχυρού κατασκοπευτικού λογισμικού (spyware) στον κόσμο. Το Pegasus έχει χρησιμοποιηθεί σε πολλές χώρες για την παρακολούθηση δημοσιογράφων, ακτιβιστών, υπερασπιστών ανθρωπίνων δικαιωμάτων και πολιτικών αντιπάλων. Το 2021, η αμερικανική κυβέρνηση έβαλε την NSO GROUP στη «μαύρη λίστα», λόγω ανησυχιών για κατάχρηση του λογισμικού και παραβιάσεις των ανθρωπίνων δικαιωμάτων. Το 2025, επενδυτικός όμιλος με έδρα τις ΗΠΑ εξαγόρασε την εταιρεία, η οποία ωστόσο εξακολουθεί να δραστηριοποιείται από το Ισραήλ και να υπάγεται στην ισραηλινή νομοθεσία.
Είναι σημαντικό να σημειωθεί ότι η στοχοποίηση συνέπεσε χρονικά με τις τοπικές εκλογές που πραγματοποιήθηκαν τον Μάρτιο του 2026. Σύμφωνα με τη SHARE Foundation, οι εκλογές αποτέλεσαν δοκιμασία για το κατά πόσο οι πολιτικές ομάδες της αντιπολίτευσης που υποστηρίζονται από το φοιτητικό κίνημα θα μπορούσαν να οργανωθούν και να ανταγωνιστούν τους υποψηφίους του κυβερνώντος κόμματος. Η χρονική αυτή σύμπτωση προκαλεί ερωτήματα γύρω από τους στόχους της παρακολούθησης. Η SHARE Foundation προειδοποιεί, μάλιστα, ότι η ψηφιακή στοχοποίηση ενδέχεται να αποτελεί προάγγελο αντίστοιχων ενεργειών ενόψει των βουλευτικών εκλογών που έχουν προγραμματιστεί για τον Οκτώβριο 2026.
Το φοιτητικό κίνημα ξεκίνησε να γίνεται ευρύτερα γνωστό μετά την κατάρρευση του στεγάστρου στον σιδηροδρομικό σταθμό του Νόβι Σαντ, τον Νοέμβριο του 2024, που προκάλεσε τον θάνατο 14 ανθρώπων. Η κρατική αυτή δολοφονία πυροδότησε μαζικές διαδηλώσεις, και καταλήψεις πανεπιστημίων με τους φοιτητές να καταγγέλλουν την πολιτική διαφθορά της κυβέρνησης. Οι κινητοποιήσεις επεκτάθηκαν και πέρα από τα πανεπιστήμια, με τη συμμετοχή εργαζομένων αλλά και άλλων ομάδων. Έκτοτε έχει εξελιχθεί σε ένα από τα μεγαλύτερα φοιτητικά κινήματα στην Ευρώπη. Τον Σεπτέμβριο του 2026, το κίνημα παρουσίασε τη δική του εκλογική λίστα, με 250 υποψηφίους, ενόψει των πρόωρων βουλευτικών εκλογών της 25ης Οκτωβρίου. Μέσα σε αυτή την πορεία, και καθώς το φοιτητικό κίνημα αποκτά συνεχώς μεγαλύτερη πολιτική επιρροή, η χρονική σύμπτωση της ψηφιακής παρακολούθησης και στοχοποίησης αποκτά ιδιαίτερη σημασία.
1.Το SHARE Foundation είναι ένας ανεξάρτητος, μη κερδοσκοπικός οργανισμός που ιδρύθηκε το 2012 με έδρα το Βελιγράδι της Σερβίας. Αποτελεί την κορυφαία οργάνωση στα Βαλκάνια για την προάσπιση των ψηφιακών δικαιωμάτων, της ιδιωτικότητας στο διαδίκτυο και της ελευθερίας της έκφρασης.
2.Το Citizen Lab είναι ένα διεπιστημονικό ερευνητικό εργαστήριο με έδρα τη Σχολή Διεθνών Υποθέσεων και Δημόσιας Πολιτικής Munk (Munk School of Global Affairs & Public Policy) του Πανεπιστημίου του Τορόντο στον Καναδά. Ιδρύθηκε το 2001 θεωρείται σήμερα ο «παγκόσμιος ψηφιακός ντετέκτιβ» για την αποκάλυψη παράνομων κρατικών παρακολουθήσεων και κυβερνοεπιθέσεων.
3.Το Pegasus είναι ένα εξαιρετικά εξελιγμένο κατασκοπευτικό λογισμικό (spyware). Αναπτύχθηκε από την ισραηλινή εταιρεία κυβερνοασφάλειας NSO Group και πωλείται αποκλειστικά σε κυβερνητικές υπηρεσίες και σώματα ασφαλείας ανά τον κόσμο, επίσημα για την καταπολέμηση της τρομοκρατίας και του σοβαρού εγκλήματος.
Δον Λίνο
