Δεν προσκυνάμε, δεν μετανιώνουμε – κι ας μη νικήσουμε ποτέ, θα πολεμάμε πάντα
Το μεταλλευτικό έργο των Σκουριών πρόκειται για ένα μεγάλης κλίμακας εξορυκτικό και μεταλλουργικό έργο στη Βορειοανατολική Χαλκιδική, με αιχμή την περιοχή των Σκουριών ως τόπο δημιουργίας μεγάλου ανοιχτού ορυχείου, με υπόγειες μεταλλευτικές εργασίες και εγκαταστάσεις επεξεργασίας μεταλλευμάτων. Το αρχικό ενιαίο «Επενδυτικό Σχέδιο Ανάπτυξης» των Μεταλλείων Κασσάνδρας, από την εταιρεία «Ελληνικός Χρυσός», θυγατρική της παγκόσμιας εμβέλειας Eldorado Gold, κατατίθεται στο Υπουργείο το 2006. Οι παραπάνω εταιρίες, εκμεταλλευόμενες χρόνια οικονομικής κρίσης, έρχονται και αυτοσυστήνονται ως φιλανθρωπικά ιδρύματα, και μαζί με το Υπουργείο Περιβάλλοντος και Κλιματικής Αλλαγής προσπαθούν να πείσουν το πανελλήνιο ότι το έργο στη Β. Χαλκιδική θα αποφέρει όχι μόνο τοπικά αλλά και εθνικά οικονομικά οφέλη, στοιχείο που ως και σήμερα δεν έχει αποδειχθεί.
Το μεγαλόπνοο αυτό σχέδιο αποτελεί μια οδυνηρή προοπτική για τον τόπο. Μια βαριά χημική βιομηχανία τεράστιας έκτασης απειλεί να προκαλέσει ανεπανόρθωτη περιβαλλοντική καταστροφή. Η ρύπανση του εδάφους, των υδάτων και του αέρα, η καταστροφή της χλωρίδας και της πανίδας, και η εξάντληση των υδάτινων πόρων θέτουν σε κίνδυνο την υγεία και την ποιότητα ζωής, ενώ ταυτόχρονα υπονομεύουν τις οικολογικές ισορροπίες (και την κληρονομία του τόπου). Παράλληλα, το έργο ακυρώνει τον πρωτογενή τομέα πλήττοντας σοβαρά τους επαγγελματίες της υπαίθρου αλλά και κάθε άλλη τοπική δραστηριότητα. Έτσι, απειλεί την οικονομική και κοινωνική συνοχή της περιοχής, το μέλλον των κατοίκων και τη δυνατότητά τους να συνεχίσουν να ζουν και να δημιουργούν στον τόπο τους.
Στη θετική εξέλιξη της αδειοδοτικής διαδικασίας και στην αδιαφορία της κεντρικής κυβέρνησης για τις αντιθέσεις της τοπικής κοινωνίας, βρήκε έδαφος και ρίζωσε η ανάγκη για πιο διευρυμένα σχήματα αντίστασης. Έτσι στα τέλη της άνοιξης του 2007 άτομα και φορείς της περιοχής συγκροτούν την Επιτροπή Αγώνα Μεγάλης Παναγίας, που ως και σήμερα συνεχίζει να υπάρχει και να λειτουργεί μέσω της ανοιχτής γενικής της συνέλευσης.
Ένα σύντομο χρονικό του αγώνα
Ο αγώνας των Σκουριών συγκροτήθηκε αρχικά σε τοπικό επίπεδο μέσα από την επιθυμία των κατοίκων για αυτοδιαχείριση του τόπου τους, και από την αμφισβήτηση ενός αναπτυξιακού μοντέλου που προβάλλει την εξόρυξη ως μονόδρομο. Η Επιτροπή Αγώνα Μεγάλης Παναγίας αποτέλεσε βασικό όχημα αυτής της αντίστασης, καθώς η συλλογική συγκρότηση μετέτρεψε την αγανάκτηση σε οργανωμένη δράση. Με συνεχείς παρεμβάσεις και τη δημιουργία δικτύων αλληλεγγύης συνδέοντας κι άλλους αγώνες, η υπεράσπιση του τόπου εξελίχθηκε σε διαρκή κοινωνική σύγκρουση με εταιρείες, κράτος και κατασταλτικούς μηχανισμούς, δημιουργώντας ένα κύμα αλλεπάλληλων δράσεων που ξεπέρασε τα τοπικά όρια. Τα έτη 2012-13, το δάσος των Σκουριών μετατράπηκε σε πεδίο μάχης: Πορείες, αποκλεισμοί δρόμων, σαμποτάζ εργοταξίου, που απαντήθηκαν με υπέρμετρη αστυνομική βία, κατόρθωσαν την επιβράδυνση αλλά όχι την κατάργηση του έργου.
Από αυτό το σημείο και έπειτα, το κίνημα σταδιακά ήρθε αντιμέτωπο με πληθώρα κατασταλτικών μέσων. Οι δικαστικές διώξεις/συλλήψεις ποινικοποίησαν τον αγώνα. Οι οικονομικές και κοινωνικές πιέσεις, σε συνδυασμό με τις μακροχρόνιες επιδιώξεις, δημιούργησαν διχασμό της τοπικής κοινωνίας ως προς την υποστήριξη του έργου, και εξάντληση των αγωνιζόμενων. Το 2015, με την άνοδο του ΣΥΡΙΖΑ στην εξουσία, η προσδοκία μιας θεσμικής λύσης από ένα καλόπιστο μέρος του κινήματος, μετατόπισε το κέντρο βάρους από την αυτοοργανωμένη και ριζοσπαστική αντίσταση προς την αναμονή πολιτικών αποφάσεων οι οποίες δεν πάρθηκαν ποτέ (η «ριζοσπαστική» κυβέρνηση ουδέποτε προέβη σε κινήσεις που να ικανοποιούν τα προτάγματα του αγώνα).
Έτσι, παρά την επιβράδυνση του έργου και τη μεγάλη κοινωνική ανταπόκριση, ο αγώνας βρέθηκε αντιμέτωπος με τα όρια και τις αντιφάσεις του, το κοινωνικό κίνημα περιορίστηκε και πολλοί αγωνιζόμενοι υπέκυψαν εν τέλει στις διεφθαρμένες υποσχέσεις για εργασιακή αποκατάσταση, και έγιναν στρατιωτάκια του μεταλλωρυχείου.
Φτάνοντας στο σήμερα, 20 χρόνια μετά, και έχοντας προηγηθεί όλα όσα προαναφέραμε, είχαμε την… τιμή να παρακολουθήσουμε, από «απόσταση ασφαλείας», τα εγκαίνια του εργοταξίου στις Σκουριές. Ανταποκρινόμενοι στο κάλεσμα της Επιτροπής, βρεθήκαμε εκεί για να σταθούμε αλληλέγγυα δίπλα στους ανθρώπους που επί χρόνια έχουν αφιερώσει τη ζωή τους σε αυτόν τον αγώνα. Γιατί, όσο κι αν κάποιοι επιλέγουν να γιορτάζουν, υπάρχουν κι εκείνοι που δεν ξεχνούν όσα προηγήθηκαν, ούτε τον αγώνα που δόθηκε και συνεχίζεται.
Το παρακάτω κείμενο συντάχθηκε από μέλη της Επιτροπής Αγώνα Μεγάλης Παναγιάς και μας στάλθηκε λίγες ημέρες μετά τα εγκαίνια του έργου:
Ακολουθεί αυτό που κάποιοι διατράνωσαν, με τις μικρές τους δυνάμεις, στο Χοντρό Δέντρο Μ. Παναγίας στις 08/10/2026, κατά την άφιξη του Μητσοτάκη για τα “πανηγυρικά” εγκαίνια του εργοταξίου των Σκουριών, και που κάποιοι άλλοι δεν ήθελαν να ακούσουν.
Από τα Τέμπη μέχρι τις Σκουριές, διαφθορά, συγκάλυψη και σάπιοι δικαστές
Είμαστε από την Επιτροπή Αγώνα Μεγάλης Παναγίας… Η Μεγάλη Παναγία είναι το χωριό που στρατηγικά, εταιρεία και κυβερνήσεις θέλησαν να πείσουν ότι είναι μπαΐρι και τσιφλίκι τους. Στη Μεγάλη Παναγία δεν είμαστε όλοι μεταλλωρύχοι. Βιώνουμε τις συνέπειες μιας σύμβασης και ενός αποικιοκρατικού νόμου, που έχει φέρει το χωριό μας και τους φυσικούς πόρους στο χείλος της εξαφάνισης και της ολοκληρωτικής καταστροφής.
Μία σύμβαση που ακυρώνει το Σύνταγμα, που παραδίδει τη διαχείριση του νερού της Β.Α. Χαλκιδικής εξ ολοκλήρου στην ELDorado Gold και καταστρατηγεί το δικαίωμα των εργαζομένων όχι μόνο στην απεργία, αλλά και στο να λέγονται άνθρωποι.
Μέχρι πότε οι ζωές μας θα εξαρτώνται από τις τιμές των μετάλλων στα χρηματιστήρια, από τους πολέμους και τα σφαγεία τους και απ’ ό,τι άλλο βολικό βρεθεί στον δρόμο τους; Έχουν ανοίξει λάκκους και μας περιμένουνε. Μόλις χθες εγκαινίασαν το έργο παρουσία του Μητσοτάκη και των χειροκροτητών του. Όμως ο αγώνας και η αντίσταση ούτε άρχισε ούτε τέλειωσε με το πανηγύρι των εγκαινίων. Ο αγώνας ενάντια στα μεταλλεία ήταν, είναι και θα είναι δίκαιος και γι’ αυτό θα συνεχιστεί.
Το κίνημα και ο συλλογικός αγώνας των κατοίκων ενάντια στις εξορύξεις στις Σκουριές, στην Ολυμπιάδα και στα λοιπά «μελλοντικά μεταλλευτικά πεδία» της περιοχής δεν κρίνονται στις εξέδρες. Γιατί όταν τα φώτα σβήνουν και η εφήμερη δημοσιότητα απομακρύνεται, η σκληρή πραγματικότητα παραμένει εδώ: Η έναρξη της εξόρυξης στις Σκουριές φέρνει την τοπική κοινωνία αντιμέτωπη με άμεσες και μη αναστρέψιμες περιβαλλοντικές επιπτώσεις. Το έγκλημα στις Σκουριές συνεχίζεται, και η απειλή για τον τόπο μας είναι πιο άμεση από ποτέ.
Οι πραγματικές μάχες δίνονται εκεί που δίνονταν πάντα: Στο βουνό, τους δρόμους, μέσα στην ίδια την κοινωνία και στο πεδίο της καθημερινής αντίστασης. Εκεί όπου κανένας δεν μπορεί να ελέγξει, να κατευνάσει ή να φιμώσει τη συλλογική βούληση.
Απέναντι σε κάθε προσπάθεια αποπολιτικοποίησης του αγώνα και της μετατροπής του σε μια ακίνδυνη, παθητική φιέστα, όπου οι επικοινωνιακές σκοπιμότητες και τα επίσημα θεσμικά πανηγύρια της κυβέρνησης Μητσοτάκη προσπαθούν να σκεπάσουν τις ανοιχτές πληγές του βουνού— η φωνή της Επιτροπής Αγώνα Παναγίας παραμένει ζωντανή, αυτόνομη και δυνατή.
Ο αγώνας συνεχίζεται στο πεδίο της πράξης, στο βουνό και στους δρόμους, ως μια μαζική και ανυποχώρητη υπενθύμιση ότι η αντίσταση είναι ζωντανή, και οι κάτοικοι συνεχίζουν τον αγώνα, διαμαρτύρονται και επαγρυπνούν.Με τους μαθητές και τους φοιτητές στη Γαλλία, στο Βέλγιο, στην Ιταλία, με τους κανονικούς ανθρώπους και τους φοιτητές στην Αλβανία, που εδώ και πέντε μήνες αγωνίζονται ενάντια στη διαφθορά και την αυθαιρεσία.
«Δεν προσκυνάμε, δεν μετανιώνουμε, κι ας μη νικήσουμε ποτέ θα πολεμάμε πάντα».
Απέναντι στην εξόρυξη, την καταστολή και την κανονικοποίηση της περιβαλλοντικής καταστροφής, η υπεράσπιση της γης και του νερού παραμένει ζήτημα κοινωνικής αξιοπρέπειας και ελευθερίας.
Για το χτίσιμο και τη σύνδεση των κοινοτήτων μας πάνω στον κοινό αγώνα για ελευθερία.
Ενάντια στη λεηλασία της γης, της ζωής και της κοινωνίας
Επιτροπή αγώνα Μεγάλης Παναγίας
