Μπέικον και δουλεία

Το σημερινό άρθρο είναι επετειακό. Πριν από 350 χρόνια διαδραματίστηκαν στην αγγλοκρατούμενη ακόμα Αμερική τα γεγονότα που επιτάχυναν την εδραίωση της δουλείας στην αμερικανική ήπειρο, και η αφορμή ήταν στην περιοχή της Βιρτζίνια, και συγκεκριμένα στην πόλη του Τζέιμς Τάουν, και αυτή θα παρουσιάσουμε σήμερα.

Ας τα πιάσουμε όμως από την αρχή. Υπάρχει μία εύλογη ερώτηση στην ατμόσφαιρα· πριν από το 1676 δεν υπήρχε δηλαδή δουλεία στην Αμερική; Υπήρχε, απλά αποτελούσε εκείνη την περίοδο τη μειοψηφία στις εργασιακές σχέσεις. Η πιο διαδεδομένη όμως εργασιακή σχέση ήταν κάπως διαφορετική. Για να μπορέσει η Βρετανική Αυτοκρατορία να αποικίσει την ανατολική ακτή των σημερινών Ηνωμένων Πολιτειών, πρόσφερε στους μεγαλοκαλλιεργητές κάποια κίνητρα για να προσελκύσουν Άγγλους υπηκόους. Μέσω μίας σύμβασης με έναν τσιφλικά μπορούσες να προσληφθείς για 3 με 7 χρόνια, και να εργαστείς στις αμέτρητες εκτάσεις καπνού που είχε στην προκειμένη περίπτωση η Βιρτζίνια, και μετά το πέρας του συμφωνημένου χρόνου δικαιούσουν μία μικρή έκταση για να γίνεις και εσύ από μεριάς σου ένας αγρότης με το δικό του χωράφι. Ο «εργοδότης» σου από την άλλη, για κάθε έναν νέο άποικο που ερχόταν για λογαριασμό του, έπαιρνε 50 εκτάρια γης, και μόνη του έγνοια ήταν να σου πληρώσει ένα εισιτήριο για να έρθεις μέχρι την Αμερική, και αρκετό φαΐ ώστε να επιβιώνεις. Αυτή η σύμβαση ήταν καλύτερη από την απόκτηση ενός δούλου για τον εξής λόγο: Εάν εσύ που είχες υπογράψει τη σύμβαση πέθαινες, είτε κατά τη διάρκεια του ταξιδιού, είτε εξαιτίας των ασθενειών ή των συνθηκών που επικρατούσαν στην άλλη μεριά του Ατλαντικού, τότε ο τσιφλικάς είχε αποκτήσει τα 50 εκτάρια, και για την αντικατάστασή σου απλά θα έβρισκε κάποιον άλλον φουκαρά που θα ήθελε να ξεφύγει από την ανέχεια. Αντιθέτως για τους τσιφλικάδες η αγορά από τα σκλαβοκάραβα, που έφερναν σωρηδόν κόσμο από την Αφρική, ήταν μια μπίζνα ριψοκίνδυνη καθώς αγόραζαν ανθρώπους σε μία εποχή που η θνησιμότητα βάραγε κόκκινο.

Η δεκαετία του 1670 όμως δεν είναι και τόσο καλή για τον κόσμο που έρχεται στην Αμερική από το Ηνωμένο Βασίλειο. Κυβερνήτης της Βιρτζίνια είναι ένας από τους αγαπημένους του στέμματος, ο ηλικιωμένος Μπέρκλεϊ, ο οποίος έχει δημιουργήσει μια σταθερή κατάσταση στην περιοχή. Οι εχθροπραξίες με τους ιθαγενείς είχαν περιοριστεί, αλλά ο Μπέρκλεϊ είχε και σοβαρές εμπορικές δραστηριότητες μαζί τους. Έτσι και έσοδα έρχονται και δεν είναι υποχρεωμένοι να πληρώνουν για σοβαρά έξοδα για τη φύλαξη της περιοχής. Το πρόβλημα πού βρίσκεται λοιπόν; Κόσμος έρχεται στην Βιρτζίνια, δουλεύει στα καπνά, αλλά δεν υπάρχει η απαραίτητη γη για να τους δοθεί ως αντάλλαγμα. Έτσι έχουμε στα περίχωρα του Τζέιμς Τάουν ένα μείγμα λευκών δυσαρεστημένων που θέλουν περισσότερα από αυτά που τους δίνει η εξουσία. Και για αυτή την κατάσταση φταίνε φυσικά από τη μία ο Μπέρκλεϊ και από την άλλη οι ιθαγενείς. Και εδώ εμφανίζεται ο ήρωας της σημερινής ιστορίας· το όνομα αυτού Ναθάνιαλ Μπέικον. Ο Μπέικον δεν είναι κάποιος τυχαίος. Τον έστειλε ο πατέρας του από την Αγγλία στη Βιρτζίνια, αγόρασε εκεί εκτάσεις και έγινε τσιφλικάς στα περίχωρα κοντά στα νοητά σύνορα με τους ιθαγενείς. Φαινομενικά στην όλη κατάσταση ο Μπέικον δεν είχε κανέναν λόγο να εμπλακεί. Ήταν ένας γενικά κλειστός άνθρωπος, χωρίς κάποιο ιδιαίτερο ενδιαφέρον για τα κοινά. Όμως μία σειρά αντεγκλήσεων με ιθαγενείς στην περιοχή, οι οποίες δεν αφορούσαν καν τον ίδιο, τον έκαναν να αναλάβει δράση. Χαρακτηριστικό παράδειγμα είναι η σύλληψη από μέρους του κάποιων ιθαγενών οι οποίοι, σύμφωνα πάντα με τον Θάνο μας, έκλεψαν καλαμπόκι το οποίο δεν ήταν καν δικό του. Ταυτόχρονα η συμβιβαστική στάση του Μπέρκλεϊ τού δημιουργεί την εικόνα μίας διεφθαρμένης κλίκας στο Τζέιμς Τάουν που δεν νοιάζεται να αντιμετωπίσει τα προβλήματα των κατοίκων της.

Έτσι, λοιπόν, ο Μπέικον αποφασίζει να πάρει την κατάσταση στα χέρια του. Δημιουργεί μία πολιτοφυλακή με άλλους κατοίκους (λευκούς και Αφρικανούς) και μπαίνει σε εδάφη των ιθαγενών και ξεκληρίζει χωριά. Ο κυβερνήτης Μπέρκλεϊ κρατάει μία αρκετά συμβιβαστική στάση και προσπαθεί να ηρεμήσει τα πράγματα, αλλά ο Μπέικον είναι ανένδοτος, αναγκάζοντας τον πρώτο να τον κηρύξει στασιαστή. Έτσι τον Ιούλιο του 1676 ο Θάνος γράφει τη Διακήρυξη του Λαού· ένα δριμύ κατηγορώ απέναντι στον κυβερνήτη που του επιρρίπτει ευθύνες για τον κίνδυνο που διατρέχουν οι κάτοικοι της περιοχής, για τη βαριά φορολογία και τον αποκλεισμό του κόσμου από τα κέντρα λήψης αποφάσεων. Ένα μανιφέστο αρκετά ωραίο στα αυτιά, αλλά που επ’ ουδενί δεν επιδιώκει να δώσει κάποια πιο δημοκρατική κατεύθυνση στο κίνημα. Τον Σεπτέμβριο βαδίζει μαζί με τους υποστηρικτές του, πολιορκεί, καταλαμβάνει και καίει το Τζέιμς Τάουν. Ο δε Μπέρκλεϊ, ανίκανος να διαχειριστεί την εξέγερση που έχει προκληθεί, βάζει την ουρά κάτω απ’ τα σκέλια και φεύγει άρον-άρον. Η συνέχεια δεν είναι συνταρακτική, ο κυρ Θάνος πεθαίνει παραπονεμένος από δυσεντερία, και το κίνημα πέθανε μαζί του. Λίγο αργότερα ο Μπέρκλεϊ θα γυρίσει πίσω, θα ξαναπάρει την εξουσία και θα εκτελέσει υποστηρικτές του Μπέικον.

Η εξέγερση του Μπέικον μπορεί να μην καρποφόρησε, αλλά έθεσε στο αγγλικό βασίλειο έναν προβληματισμό. Τι θα γινόταν στην επόμενη εξέγερση; Οι Βρετανοί γαιοκτήμονες υπό τον φόβο μίας διαφυλετικής ταξικής σύγκρουσης έπρεπε να πραγματοποιήσουν μία μετατόπιση (η οποία βαθμιαία είχε ξεκινήσει) προς τον φυλετικό διαχωρισμό των χαμηλότερων στρωμάτων. Αντιλήφθηκαν δηλαδή ότι όσο η πλειοψηφία του εργατικού της δυναμικού ήταν λευκοί μικρομεσαίοι αγρότες που καταπιέζονταν από τις αποφάσεις μίας ελίτ υπήρχε κίνδυνος. Και επειδή η αλλαγή του πολιτικού συστήματος ήταν ακόμα πολύ μακριά από τα πλάνα της εξουσίας, ξεκίνησαν να βάζουν περισσότερες από τις μάρκες τους στο δουλεμπόριο και τη σκλήρυνση των μέτρων για διαχωρισμό των ανθρώπων με βάση τη φυλή. Κλείνοντας, για τον ρατσιστομαλάκα Μπέικον που έσφαξε γυναικόπαιδα ιθαγενών για να υπερασπιστεί τα συμφέροντά του ίδιου και των ομοίων του, ελπίζουμε το τέλος του να τον βρήκε όπως θα του άξιζε· στα 29 του χρόνια χεσμένο πάνω σε έναν καμπινέ του σπιτιού.

Τραμπάκουλας