Αποχαιρετώντας τον Ραούλ Βανεγκέμ
Το να προσπαθείς να συμπυκνώσεις σ’ ένα κείμενο, σε λίγες εκατοντάδες λέξεις, μία ολόκληρη ζωή, με αφορμή το τέλος της, είναι εγχείρημα που από μόνο του εγκυμονεί δυσκολίες και κινδύνους. Τόσο οι δυσκολίες, όσο και οι κίνδυνοι, πολλαπλασιάζονται όταν αφορά ένα πρόσωπο αναγνωρίσιμο, που έχει αφήσει πίσω του μια συγγραφική πορεία άνω των 60 χρόνων και μια παρακαταθήκη που κατάφερε (και καταφέρνει ακόμα) να επηρεάσει και να διαμορφώσει συνειδήσεις επιδρώντας στον τρόπο σκέψης τόσο στην γενιά του, όσο και στις επόμενες γενιές που ήρθαν.
Δεν πρόκειται για τεχνική δυσκολία, ούτε έχει να κάνει με τον όγκο των πληροφοριών προς διαχείριση: για κάθε τέτοιο πρόσωπο, η επίσημα καταγεγραμμένη ιστορία έχει φυλαγμένο κι ένα βάθρο, σχεδόν μεταφυσικών διαστάσεων, κι ένα επίχρυσο περιτύλιγμα, περίπου ανάλογο του αποτυπώματος που άφησε στο πέρασμά του. Κάτι τέτοιο όμως θα ήταν άστοχο για τον άνθρωπο που αρνούνταν να ανέβει σε μια πλατφόρμα να μιλήσει, σε εκδηλώσεις στις οποίες ο ίδιος ήταν καλεσμένος.
Απ’ τον ίδιο και τους συντρόφους του, έχουμε μάθει πως το πρόβλημα δεν εξαντλείται στο ποιος αφηγείται το παρελθόν και πώς. Είναι εάν οι άνθρωποι μπορούν να αναγνωρίσουν τον εαυτό τους ως δημιουργούς της ιστορίας (τους) ή αν περιορίζονται στο να παρακολουθούν την ιστορία να εκτυλίσσεται μπροστά στα μάτια τους, ως ήδη καθορισμένη από κάποιους άλλους.
Συνεπώς, εδώ, δεν θα μιλήσουμε για την Ιστορία του, σαν ένα αποθετήριο νεκρών ημερομηνιών, προσώπων και των επιτευγμάτων τους. Για εμάς (εικάζουμε και για τον ίδιο), λίγη σημασία θα είχε να παραθέσουμε μία βιογραφικού τύπου καταγραφή της πορείας του συγγραφέα, ή του στοχαστή Ραούλ Βανεγκέμ.
Θα τον αποχαιρετήσουμε ως έναν άνθρωπο που δεν χωρά εύκολα σε μια τέτοια αφήγηση. Θα τον αποχαιρετήσουμε αφήνοντας χώρο για όσα εξακολουθούν να κινούνται χάρη σ’ αυτόν, προτρέποντας τις απανταχού εξεγερμένες, ευαίσθητες ψυχές να συνεχίσουν να βρίσκουν τρόπους να διαρρηγνύουν την ψευδαίσθηση ότι η υπάρχουσα πραγματικότητα είναι η μόνη υπαρκτή πραγματικότητα.
Λένε πως ο άνθρωπος πεθαίνει όταν πεθάνει κι ο τελευταίος που τον θυμάται, και σ’ αυτή την περίπτωση, έχουμε ένα μέλλον που μας μέλει να απολαύσουμε.
Κύριε καθηγητά, ευχαριστούμε για όλα.
Ratgeb, Julienne de Cherisy, Robert Desessarts, Jules-François Dupuis,
Tristan Hannaniel, Anne de Launay & Michel Thorgal
