«Η δικτύωση δεν είναι τρομοκρατία»

Η υπόθεση της Autistici/Inventati ως μια επίθεση στις κινηματικές ψηφιακές υποδομές

Η συλλογικότητα Autistici/Inventati (A/I) είναι μία κολεκτίβα Ιταλών χάκερ1, που γεννήθηκε το 2001 όταν μία χούφτα ατόμων που δραστηριοποιούνταν στην τεχνολογία και τον πολιτικό ακτιβισμό, συναντήθηκαν. Το αποτέλεσμα αυτής της συνάντησης ήταν, για τα επόμενα 25 χρόνια, η ομάδα να προσφέρει υποδομές επικοινωνιών σχεδιασμένες έτσι ώστε να αψηφούν τη λογοκρισία, την επιτήρηση και τις εφόδους της αστυνομίας. Οι υποδομές αυτές προσφέρονταν χωρίς αντίτιμο (καθώς τα λειτουργικά έξοδα καλύπτονταν από ελεύθερες συνεισφορές/δωρεές), λειτουργούσαν αποκεντρωμένα και αποτελούσαν μια σημαντική εναλλακτική απέναντι στις πλατφόρμες των μεγάλων τεχνολογικών εταιρειών. Ταυτόχρονα, η συλλογικότητα είχε ξεκάθαρη πολιτική θέση: αντιφασιστική, αντιρατσιστική, αντισεξιστική και αντιμιλιταριστική, ενάντια στον καπιταλισμό και τον αυταρχισμό. Και η επιλογή των εγχειρημάτων που φιλοξενούσε γινόταν με βάση τη συμφωνία τους με αυτές τις αρχές.

Τι έγινε όμως και έκλεισε μια τέτοια υποδομή; Αμερικάνικος ιμπεριαλισμός έγινε.

Στις 26/08 το Γραφείο Ελέγχου Ξένων Περιουσιακών Στοιχείων των ΗΠΑ (OFAC) χαρακτήρισε την A/I «ειδικά καθορισμένη παγκόσμια τρομοκρατική οργάνωση» και τη συμπεριέλαβε στη λίστα των «ειδικά καθορισμένων υπηκόων και ατόμων που υπόκεινται σε απαγορεύσεις» (SDGT)2. Η κατηγορία είναι ότι «παρέχουν ένα πλήρες φάσμα υπηρεσιών –συμπεριλαμβανομένων κρυπτογραφημένων συνομιλιών και email, φιλοξενίας ιστού, ασφαλούς τηλεδιάσκεψης και μετάδοσης περιεχομένου, ασπίδες ανωνυμίας και μια σειρά από άλλα τεχνολογικά εργαλεία– σε μαρξιστικές, αναρχικές και άλλες αριστερές εξτρεμιστικές ομάδες στις Ηνωμένες Πολιτείες, την Ευρώπη και αλλού». Αυτό πρακτικά σημαίνει πως αγαθά και ιδιοκτησιακά συμφέροντα που υπάγονται στη δικαιοδοσία των ΗΠΑ, κατάσχονται, και οι πολίτες των ΗΠΑ απαγορεύεται εν γένει να πραγματοποιούν συναλλαγές με την A/I, εκτός και αν έχουν ειδική άδεια από τον OFAC.

Σημειώστε πως οι ΗΠΑ δεν απαγορεύουν τις συναλλαγές με την A/I, αφού αυτές μπορούν να γίνουν με τη σχετική άδεια (θα είναι δύσκολο, όχι όμως αδύνατο), αλλά προειδοποιούν πως όποιος δεν αποστασιοποιηθεί από την A/I μπορεί να έχει κυρώσεις, καθώς συνδιαλέγεται με ομάδα που βρίσκεται πλέον στη μαύρη λίστα τρομοκρατικών οργανώσεων.

*

Λίγα μόλις λεπτά μετά την ανάρτηση του υπ. Εξωτερικών των ΗΠΑ, Rubio, με την οποία ανακοινώνονταν οι κυρώσεις, ο λογαριασμός της A/I στο Paypal3 (που χρησιμοποιούνταν για τη συγκέντρωση οικονομικών συνεισφορών) έκλεισε χωρίς καμιά προειδοποίηση.

Στις 28/08 το όνομα της σελίδας (domain) autistici.org σταμάτησε να είναι προσβάσιμο. Το πρόβλημα εντοπίστηκε στο «.org». Την απόφαση την έλαβε το Public Interest Registry (PIR), που θεωρητικά είναι μια μη κερδοσκοπική οργάνωση που έχει δημιουργηθεί από την Internet Society για να διαχειρίζεται το «.org» και να «υπηρετεί το κοινό συμφέρον στο διαδίκτυο».

Την 1η Σεπτεμβρίου η Banca Etica4 αποδείχθηκε απίστευτα πρόθυμη να τηρήσει τις κυρώσεις των ΗΠΑ, «προσωρινά και προληπτικά». Αυτό εμπόδισε εντελώς την ομάδα να καλύψει τις διοικητικές της υποχρεώσεις, να πληρώσει τους παρόχους υπηρεσιών της και να παρέχει με τη σειρά της υπηρεσίες στις δικές της χρήστριες. Η τράπεζα παραδέχθηκε πως ο πραγματικός λόγος της απόφασης ήταν ο φόβος της για δευτερογενείς κυρώσεις από τη μεριά των ΗΠΑ.

Με απλά λόγια, η A/I είναι πλέον αδύνατο να λειτουργήσει.

*

Σε αυτό το σημείο πρέπει να σημειώσουμε πως η A/I έχει νομικό πρόσωπο και δεν λειτουργεί ως ανεπίσημη ομάδα: η δράση της περνάει μέσα από ένα κανονιστικό πλαίσιο, έχει νομικές ευθύνες, συμβατικές σχέσεις και τις αντίστοιχες υποχρεώσεις και ελέγχους. Μέσα στα χρόνια, η υποδομή έχει ερευνηθεί από τις δικαστικές αρχές ακόμα και σε διεθνές επίπεδο. Σε όλες τις υποθέσεις που εκδικάστηκαν η A/I είτε αθωώθηκε είτε συμμορφώθηκε στις νόμιμες υποχρεώσεις της. Και ποτέ οι ιταλικές αρχές δε χαρακτήρισαν την οργάνωση ως τρομοκρατική ομάδα.

Η A/I δεν έλαβε ποτέ επίσημη ενημέρωση για την απόφαση των ΗΠΑ και την έμαθε μόνο αφότου κυκλοφόρησε στα μέσα ενημέρωσης. Η Banca Etica έκλεισε τους λογαριασμούς χωρίς να αναφέρει οποιονδήποτε κανονισμό που τη δεσμεύει να το κάνει ή οποιοδήποτε χρονικό πλαίσιο, και χωρίς να ζητήσει από την A/I τυχόν έγγραφα προς έλεγχο. Οι ΗΠΑ, δηλαδή, υποβάλλουν κυρώσεις χωρίς εκδίκαση, χωρίς καμία δυνατότητα υπεράσπισης και χωρίς ποτέ η A/I να λάβει κάποιο αίτημα ώστε να καταρρίψει τις κατηγορίες ή να τηρήσει νόμους που μπορεί να θεωρήθηκε ότι έχει παραβιάσει. Και βέβαια, το ιταλικό νομικό πλαίσιο δεν περιλαμβάνει κανέναν νόμο που να απαιτεί από μια τράπεζα το πάγωμα κεφαλαίων μόνο και μόνο επειδή συμπεριλήφθηκε στη μαύρη λίστα των ΗΠΑ.

*

Όλο αυτό δείχνει ότι μια ψηφιακή υποδομή μπορεί να χτυπηθεί σε διαφορετικά επίπεδα. Δεν έχει κατασχεθεί κάποιος σέρβερ που περιέχει δεδομένα, όπως έχει συμβεί στο παρελθόν και σε μεγάλο βαθμό είχε αντιμετωπιστεί. Αυτή τη φορά γίνεται παρέμβαση στο όνομα που επιτρέπει την εύρεση αυτού του σέρβερ. Υπό αυτή την έννοια, το όνομα domain γίνεται ένα σημείο ελέγχου. Διατυπώνεται, λοιπόν, το εξής κεντρικό ερώτημα: τι συμβαίνει όταν μια ιταλική συλλογικότητα που, ενώ οι σέρβερ και οι χρήστες της βρίσκονται έξω από τη δικαιοδοσία των ΗΠΑ, χρησιμοποιούν το «.org», που ελέγχεται από τις ΗΠΑ, όπως επίσης και χρηματοπιστωτικές ή τεχνολογικές υπηρεσίες που συνδέονται με την αγορά των ΗΠΑ;

Αυτή η περίπτωση έχει ενδιαφέρον διότι μεταθέτει το πρόβλημα της ευθύνης από εκείνον που πραγματοποιεί μια δράση, σε εκείνον ο οποίος παρέχει τις υποδομές που επιτρέπουν την επικοινωνία, την οργάνωση και τη δημοσίευση περιεχομένου.

Το κλειδί είναι η συμμόρφωση. Αρκεί ο φόβος της καταστολής, η εκτίμηση του ρίσκο.

Ο στόχος προφανώς δεν είναι μόνο η A/I, αλλά το ευρύτερο δίκτυο που στηρίζει. Οι χρήστες δεν τιμωρούνται άμεσα, όμως η σύνδεσή τους με την A/I θα επηρεάσει το πώς ελέγχονται οι πληρωμές τους από τις τράπεζες, πόσο «επικίνδυνοι» θεωρούνται ή πόσο «ύποπτοι» φαίνονται όταν περνούν τα σύνορα. Και αν οι ανεξάρτητοι και ασφαλείς πάροχοι δέχονται τέτοιες επιθέσεις, οι συλλογικότητες θα αναγκαστούν να μετακινηθούν σε εμπορικές πλατφόρμες, εκτεθειμένες σε μεγαλύτερη επιτήρηση και λογοκρισία.

Ο χαρακτηρισμός του τρομοκράτη είναι σχεδιασμένος για να απομονώνει. Η απάντηση πρέπει να είναι πληροφορημένη, ανεξάρτητη και αυτοοργανωμένη. Οι απαγορεύσεις δεν περιορίζονται απαραίτητα στα χρήματα. Η συντονισμένη τεχνική βοήθεια, η μετάφραση, η υπεράσπιση, η διοργάνωση εκδηλώσεων ή άλλες υπηρεσίες που παρέχονται σε μια συλλογικότητα που έχει χαρακτηριστεί «τρομοκρατική» μπορεί να δημιουργήσουν νομικό κίνδυνο.

*

Ο άμεσος στόχος είναι να κάνουμε αδύνατο να εξαφανιστεί αθόρυβα η A/I. Η ανεξάρτητη ενημέρωση, η κριτική, η διαμαρτυρία, η εκπαίδευση και η πολιτική υποστήριξη δεν απαγορεύονται. Όσα άτομα ενδιαφέρονται μπορούν να διηγούνται την ιστορία της A/I, να εξετάζουν και να αμφισβητούν τους ισχυρισμούς της κυβέρνησης των ΗΠΑ, να έρχονται σε επαφή με δημοσιογράφους και οργανώσεις πολιτικών δικαιωμάτων, να διαφυλάσσουν δημόσια διαθέσιμο υλικό και να αυτοοργανώνονται ενάντια στην εγκληματοποίηση των αντιστεκόμενων υποδομών επικοινωνίας.

«Το Autistici/Inventati δεν είμαστε μόνο εμείς. Το Autistici/Inventati μπορεί να πεθάνει, αλλά χιλιάδες έχουν ήδη γεννηθεί και χιλιάδες θα προκύψουν. Μακάρι να ανθίσουν χίλιες πλατφόρμες, μπορεί να γεννηθούν χιλιάδες χακτιβιστικές κολεκτίβες, μακάρι να πυροδοτήσουν χιλιάδες διακομιστές! Βγείτε και πολλαπλασιάστε, είπαν οι ακρίδες! Και ενώ είστε σε αυτό, προσπαθήστε να φανταστείτε έναν κόσμο αγώνα, αντίστασης και αυτοδιαχείρισης, όπως που όμοιό του δεν έχετε ξαναδεί».

_

Το άρθρο, στο μεγαλύτερο μέρος του, αποτελείται από αποσπάσματα κειμένων της συλλογικότητας A/I, καθώς και άλλων αλληλέγγυων ομαδοποιήσεων και ατόμων που ανέλυσαν βαθύτερα το ζήτημα της συγκεκριμένης επίθεσης.

_

Σημειώσεις

1. Ο όρος χρησιμοποιείται εδώ γενικά για άτομα που ασχολούνται με το πώς δομούνται τα λειτουργικά και υπολογιστικά συστήματα, με σκοπό να μπορέσουν να παρέμβουν σε αυτά.

2. Η καταχώρηση έγινε με βάση το εκτελεστικό διάταγμα 13224. Πρόκειται για ένα από τα πιο ισχυρά νομικά εργαλεία των ΗΠΑ στην καταπολέμηση της διεθνούς τρομοκρατίας. Υπογράφηκε από τον Μπους στις 23/11/2001, λίγες ημέρες μετά τις επιθέσεις της 11ης Σεπτεμβρίου στους δίδυμους πύργους. Κύριος σκοπός του διατάγματος είναι «να μπλοκάρει τα περιουσιακά στοιχεία και να απαγορεύσει τις συναλλαγές με άτομα, ομάδες και οντότητες που διαπράττουν, απειλούν να διαπράξουν ή υποστηρίζουν την τρομοκρατία».

3. Εταιρεία πληρωμών που ίδρυσαν ο Peter Thiel και ο Elon Musk.

4. Συνεταιριστική τράπεζα, η πρώτη τράπεζα «ηθικής και εναλλακτικής χρηματοδότησης» στην Ιταλία, με δραστηριότητα επίσης στην Ισπανία. Χρηματοδοτεί κοινωνικές συνεταιριστικές πρωτοβουλίες, την προστασία του περιβάλλοντος, την κοινωνική οικονομία και τα ανθρώπινα δικαιώματα. Δηλαδή, τράπεζα που διαφημίζεται ως «ηθική» και φιλική στην κοινωνική οικονομία.

NoName

Κύλιση στην κορυφή