Στοχεύοντας πληθυσμούς μέσα από τον εσωτερικό εχθρό

Το κεφαλαιοκρατικό οικονομικό σύστημα βρίσκεται, αδιαμφισβήτητα, σε κρίση. Αλήθεια, ποιος πείθεται από τις «αναπτυξιακές» αφηγήσεις που αντικατέστησαν μια μακρινή κρίση που παρήλθε; Η κρίση στον καπιταλισμό αποτελεί δομικό στοιχείο. Δεν είναι σύμπτωμα κακοδιαχείρισης, ούτε προϊόν τεχνικών σφαλμάτων. Δεν είναι δείκτης αρρώστιας, αλλά το αντίθετο – δείκτης υγείας. Ο ήλιος που χάνεται στον ορίζοντα, για να ξαναβγεί την επομένη, δεν σημαίνει πως ο κόσμος έχει πρόβλημα.
Το φυσικό σκοτάδι, βέβαια, κρύβει μια γοητεία. Αντιθέτως, η σκοτεινιά των καιρών μας, μας προδιαθέτει μονάχα για φρικαλεότητες – ιδρώτας, αίμα, πόνος, και στο βάθος θάνατος.
Η μετά-covid εποχή είναι η εποχή της πολεμικής διαχείρισης αυτής της κρίσης. Η ηγεμονία του δυτικού μπλοκ συμφερόντων τίθεται υπό αμφισβήτηση. Δεν είναι μόνο η «εξάντληση» των πετρελαϊκών αποθεμάτων και των φυσικών ορυκτών πόρων σε μια εποχή αυξημένης «ζήτησής» τους. Οι νέες τεχνολογικές δυνατότητες ανοίγουν νέα πεδία εκμετάλλευσης και κερδοφορίας όσον αφορά την ταχύτητα μετάδοσης και επεξεργασίας πληροφοριών, τις παραγωγικές δυνατότητες, και φυσικά τον έλεγχο των πληθυσμών. Η στροφή όλο και περισσότερων εθνικών οικονομιών προς την πολεμική βιομηχανία αποδεικνύει με τον πιο εμφατικό τρόπο πως ο κόσμος, όπως τον ξέρουμε, γυρίζει σελίδα, ακριβώς επειδή το γεωπολιτικό σκηνικό ρευστοποιείται σε μια φάση που ο καπιταλισμός χρειάζεται το σκοτάδι για να ξεφορτωθεί το περισσευούμενο κεφάλαιο (ανθρώπινο και υλικό).
Στην παρούσα συγκυρία, τα δύο κεντρικά ανταγωνιστικά κρατικοκαπιταλιστικά μονοπώλια (των ΗΠΑ-ΝΑΤΟ και της Κίνας-Ρωσίας), βρίσκονται σε μια τροχιά ανταγωνισμού και αποκεντρωμένης σύγκρουσης, προσπαθώντας να ξαναμοιράσουν τη γη και τους πόλους επιρροής τους, και να εξασφαλίσουν νέες κερδοφόρες ενεργειακές και εμπορικές οδούς.
Ο ρωσο-ουκρανικός πόλεμος, η εισβολή στην Βενεζουέλα και αποκλεισμός της Κούβας από τις ΗΠΑ, η σύγκρουση ΗΠΑ-Ισραήλ με το Ιράν και ο αποκλεισμός των στενών του Ορμούζ, η αλλαγή καθεστώτος στην Συρία, υπό τον έλεγχο της Τουρκίας-ΝΑΤΟ, αλλά και η συνεχιζόμενη γενοκτονία του Παλαιστινιακού Λαού, από το Ισραήλ, με την στήριξη και συνενοχή ολόκληρης της Δυτικής ιμπεριαλιστικής μηχανής, είναι μερικά από τα βασικά στιγμιότυπα που συνθέτουν ένα γενικευμένο πολεμικό σκηνικό σε χρόνο ενεστώτα. Αντάρτες αγωνιστές/ριες απ’ το Κουρδιστάν και το Μεξικό, περιγράφουν αυτή τη συνθήκη ως το αποκορύφωμα του Γ’ Παγκοσμίου Πολέμου που διαρκεί ήδη από τα τέλη της προηγούμενης χιλιετίας.
*
Η καπιταλιστική κρίση μεταφράζεται σε στεγαστική, επισιτιστική κρίση, στην ακρίβεια του πληθωρισμού, σε πιο εντατικές εργασιακές συνθήκες με φθηνότερη εργατική δύναμη, σε υποτίμηση των δημοσίων προνοιακών παροχών (υγεία, παιδεία, μετακίνηση) και των βασικών κοινωνικών αγαθών (ρεύμα, νερό, στέγη).
Η διαχείριση της κρίσης αυτής, φυσικά απαιτεί από κάθε κράτος μια πολιτική προληπτικής αντιμετώπισης του πληθυσμού. Η ανασφάλεια και ο φόβος είναι πάντοτε για την κυριαρχία αχαρτογράφητα νερά, ικανά να εκβάλλουν σε συλλογικές αντιστάσεις και κοινωνικούς αγώνες, που θα προτείνουν εναλλακτικές στην ανέχεια του καπιταλισμού (όπως συνέβη με τον μεγαλειώδη αγώνα για την υπεράσπιση των Προσφυγικών). Ο φόβος και η ανασφάλεια είναι εκρηκτικές ύλες που με τον κατάλληλο πυροκροτητή μπορούν να οδηγήσουν σε κοινωνικές εξεγέρσεις (όπως στη Γαλλία και την Ισπανία), βάζοντας στιβαρά αναχώματα στην πολιτική εξαθλίωσης των από τα κάτω, επισημαίνοντας πως η έφοδος προς έναν άλλο κόσμο είναι εφικτή.
Ένα κλασικό εργαλείο διαχείρισης πληθυσμού, λοιπόν, είναι αυτό του «εσωτερικού εχθρού», κατά το οποίο ποινικοποιούνται κοινωνικές ομάδες, συμπεριφορές, στάσεις κ.λπ., η αντιμετώπιση των οποίων προβάλλεται μεθοδικά ώστε να αποτελέσει παράδειγμα για όλη την κοινωνία. Ο κόσμος του αγώνα και το ευρύτερο ανταγωνιστικό κίνημα βρίσκονταν ανέκαθεν στο στόχαστρο, ενώ ανά περιόδους στοχοποιούνται και άλλες κοινωνικές ομάδες όπως οι οπαδοί, η παραβατική νεολαία, οι μετανάστες κ.ο.κ. – στοχοποίηση που πάντα συνοδεύεται από επικοινωνιακές καμπάνιες διάχυσης ηθικού πανικού στην κοινωνία.
Αν σε περιόδους «ειρήνης», η πολιτική σταθερότητα αποτελεί κρίσιμο παράγοντα για την οικονομική ανάπτυξη, τότε η διασφάλισή της σε μια περίοδο γενικευμένης πολεμικής προετοιμασίας κρίνεται επιτακτική. Σε μια τέτοια περίοδο, όπως αυτή που διανύουμε, η έννοια του εσωτερικού εχθρού διαστέλλεται, ενόσω τα κράτη οχυρώνονται νομικά-ποινικά, και επικοινωνιακά-πολιτικά απέναντί του. Και σε κάθε ευκαιρία [τον] βαράνε στο ψαχνό.
Η γραμμή που έχει χαράξει το κράτος των Η.Π.Α. είναι η πλέον ενδεικτική, και συμπυκνώνεται στην ποινικοποίηση του αντιφασισμού. Τα «αφεντικά του πλανήτη», μάλιστα, επιχειρούν να διευρύνουν και να εξάγουν αυτό το παράδειγμα, ανάγοντας την «ακροαριστερή τρομοκρατία σε μια από τις σημαντικότερες απειλές για τις δυτικές δημοκρατίες». Άκρως χαρακτηριστική ως προς αυτό ήταν η ομιλία του Αμερικανού υπουργού εξωτερικών, Μάρκο Ρούμπιο, κατά τη διάρκεια υπουργικής διάσκεψης στο Στέιτ Ντιπάρτμεντ στα μέσα του Ιούλη, κατά την οποία ανέδειξε 3 περιστατικά ως περιπτώσεις «πολιτικής τρομοκρατίας της άκρας αριστεράς»: Την εμπρηστική επίθεση στη Θεσσαλονίκη, που οδήγησε στον θάνατο της Βάγιας Νέστορα, μια εμπρηστική επίθεση στη Γερμανία, που προκάλεσε διακοπή ρεύματος σε μεγάλο τμήμα της πόλης του Βερολίνου, και μια συμπλοκή φασιστών-αντιφασιστών στη Γαλλία, που οδήγησε στον θάνατο έναν 23χρονο ναζί. Συμπληρωματικά σε αυτό, λίγο καιρό μετά, ήρθε από το κράτος των Η.Π.Α. ο χαρακτηρισμός της κινηματικής υποδομής ψηφιακών υπηρεσιών Autistici/Inventati ως «διεθνείς τρομοκράτες», ενέργεια που οδήγησε στο κλείσιμο της δομής. Στην ελληνική επικράτεια, μια αντίστοιχη τάση βρίσκεται σε πρώιμο στάδιο και διαφαίνεται μέσα από τη διαχείριση της υπόθεσης της Θεσσαλονίκης, την αναμόχλευση της υπόθεσης Marfin αλλά και την απόπειρα εγκληματοποίησης του Ρουβίκωνα.
Η νέα εκστρατεία κατά της διεθνούς τρομοκρατίας αποτελεί μια διακρατική οχύρωση απέναντι στο ριζοσπαστικό κίνημα εν καιρώ πολέμου. Η αντιτρομοκρατική νομοθεσία θα αποτελέσει για ακόμα μία φορά αιχμή του κατασταλτικού δόρατος. Και –ας κρατάμε στο μυαλό μας– πως ό,τι δεν καταφέρει να αναχαιτίσει η «δημοκρατία», θα προσπαθήσουν να το «τακτοποιήσουν» οι φασίστες.
Παράρτημα
Μιλώντας για διαχείριση πληθυσμού, οφείλουμε να κάνουμε ειδική αναφορά στους μετανάστες και τις μετανάστριες. Αφετηρία μας πρέπει να είναι το γεγονός πως η αποικιοκρατική πολιτική και οι πόλεμοι των κρατών της Δύσης ευθύνονται αποκλειστικά για το λευκό προνόμιο, τον διεθνή καταμερισμό της εργασίας, και την υποτίμηση της ζωής του μεταναστευτικού υποκειμένου. Και αυτήν την συνθήκη επιδιώκουν διαρκώς να αναπαράγουν, τόσο εντός όσο και εκτός συνόρων. Η (αντι)μεταναστευτική πολιτική είναι ωμή διαχείριση της φτώχειας, ωμή διατήρηση της ανισότητας.
Ο μεταναστευτικός πληθυσμός διατηρείται ως η πλέον εξαθλιωμένη κοινωνική ομάδα, «γυμνή» από τα «λευκά» προνόμια και δικαιώματα. Όσες επιβιώσουν από τις συνοριακές γραμμές του θανάτου, καλούνται να υποταχθούν σε μια δύσκολη καθημερινότητα, σε μια ζωή-σαν-θάνατο. Και αυτό κατέχει για το κράτος διπλή χρησιμότητα: Αφενός χρησιμοποιείται ως επικοινωνιακό παράδειγμα που απευθύνεται στο σύνολο των υπηκόων, ντόπιων και μη, υπογραμμίζοντας σε ποιο σημείο μπορεί να φτάσει η διαχείριση της ζωής τους. Αφετέρου, αποτελεί πρότυπο για όσες σκέφτονται να περάσουν τα σύνορα, για να γνωρίζουν τι τις περιμένει, και ποια είναι η θέση τους στον κόσμο.
Sans le moindre regret



