Ξύνοντας μαρσπιέδες//αποφεύγοντας πυρηνικά

Συλλογικό τραύμα, κρατική διαφθορά, μεσσιανισμός και ξερόγκαζα στους δρόμους του neo-Tokyo

-και αν ο κόσμος τελείωνε
θα σε ήθελα πλάι μου
και αν το πάρτι τελείωνε
και ο χρόνος μας πάνω στη γη,
θα ήθελα να σε κρατάω
-έτσι- έστω για λίγο
και να πεθάνω χαμογελώντας
Lady Gaga & Bruno Mars,
Die with a smile

Το Akira είναι ένα μετα-αποκαλυπτικό, cyberpunk anime που έκανε πρεμιέρα το 1989, σε σενάριο και σκηνοθεσία του mangaka Katsuhiro Otomo.

1988: Μία άνευ προηγουμένου, μυστηριώδης έκρηξη διαλύει ολοσχερώς το Τόκιο, φέρνοντας σαν αλυσιδωτή αντίδραση την έναρξη του 3ου Παγκοσμίου Πολέμου. Στις στάχτες του Τόκιο, θα ανοικοδομηθεί το Nεο-Τόκιο και η ροή της ιστορίας των χαρακτήρων ξεκινάει στο έτος 2019.

Οι χαρακτήρες που πρωτοπαρουσιάζονται αποτελούν μια συμμορία ανήλικων μηχανόβιων που, θέλοντας να σπάσουν τον ιαπωνικό κομφορμισμό που τους επιβάλλει το σχολείο, τριγυρνάνε στους δρόμους πάνω σε δύο ρόδες, σπέρνουν το χάος στον διάβα τους, καταναλώνουν αμφεταμίνες, κλέβουν τις μηχανές των ονείρων τους και συγκρούονται με άλλες συμμορίες, κάτι σαν τους droogs στο Κουρδιστό Πορτοκάλι.

Κεντρικοί ήρωες της ιστορίας είναι ο Kaneda και ο Tetsuo που μεγάλωσαν μαζί σε ορφανοτροφείο και έχουν αναπτύξει μια ανταγωνιστική σχέση μεγάλου – μικρού αδερφού. Αυτή η δυναμική τους φέρνει σε συχνές συγκρούσεις, καθώς ο Kaneda συνεχώς μειώνει τον Tetsuo, βάζοντάς τον σε μια διαλεκτική πως βιάζεται να μεγαλώσει, ώστε να κρατάει το ηθικό πλεονέκτημα του αρχηγού της συμμορίας. Βέβαια, παρά τα μεγάλα γεγονότα που καλείται ο Kaneda να αντιμετωπίσει μετά το ατύχημα του Tetsuo και την αρπαγή του από τον στρατό, δεν έχει ούτε αυτός χάσει ακόμα την παιδικότητά του. Ωστόσο, ο Οtomo μας περιγράφει μια «διαστρεβλωμένη» ιστορία ενηλικίωσης η οποία, στην προκειμένη, αντί να επιφέρει εσωτερικό μέστωμα στον Tetsuo, τον οδηγεί στη θέωση. Και η θέωση, με τη σειρά της, φέρνει μια παραβολική ατομική έκρηξη αλλά και, κατά συνέπεια, απτή καταστροφή.

Ο Otomo δεν βιάζεται να ξετυλίξει την πλοκή και την αφήγηση μέσω των διαλόγων. Χτίζει εικονοπλαστικά τα τεράστια οικοδομικά μπλοκ του Νέο-Τόκιο, με τους μεγάλους, πολυπληθείς δρόμους, τα φώτα νέον, τα φαστφουντάδικα και τις αμέτρητες συγκρούσεις τις κοινωνίας με τις δυνάμεις καταστολής.

Η οπτική του αφήγηση έχει συνεχόμενα μικρά σημεία που, μέσα στον φρενήρη ρυθμό, επιτίθενται στις αισθήσεις σου, όπως τα συνθήματα στους τοίχους που προτάσσουν την καταστολή των απεργιών, τη βαναυσότητα των μπάτσων και του στρατού και τη νεο-κορπορατική κουλτούρα της Ιαπωνικής κοινωνίας, με την τελευταία να είναι στιγματισμένη από το δίπολο της ανέχειας και των κολλαριστών πουκάμισων. Ο Otomo υπαινίσσεται συνεχώς και διερωτάται, στήνοντας δευτερεύουσες ιστορίες, οι οποίες μπορεί να μην κεντροβαρίζουν πάντα στην εξέλιξη της πλοκής, όμως είναι όλες αλληλένδετες και δίνουν μια συνεκτική εικόνα της κοσμογωνίας του. Από τη μία, η φιλοδοξία ενός στρατιωτικού, που δεν εμπιστεύεται το κράτος και τους ολιγάρχες του και ο οποίος, με την κρατική ανοχή, πραγματοποιεί πειράματα πάνω σε παιδιά για την τελειοποίηση και τον έλεγχο του καινούργιου υπερ-όπλου, αφού ο Akira (όπως μαθαίνουμε στην πορεία), με την έκρηξη που προκάλεσε το 1989, κατέστησε την πόλη αποκαΐδι, σαν τις ατομικές βόμβες Little Boy και Fat Man των Αμερικανών στη Χιροσίμα και το Ναγκασάκι, αντίστοιχα, το 1945. Από την άλλη, ένα κίνημα που ματώνει από την καταστολή, μια επαναστατική οργάνωση που υποκινείται από τη διαφθορά του συστήματος, και μια κοινωνία που ζει μεν μες στην τεχνολογική πρόοδο, αλλά παράλληλα την πνίγουν τα σκουπίδια και η ρύπανση.

Η αλληγορική ύφανση της ιστορίας του Otomo αποτελεί κλασσικό παράδειγμα της cyberpunk λογοτεχνίας, όπου ούτε οι ήρωες, ούτε ο κόσμος δεν είναι τέλειοι και ηθικά ακέραιοι, όπου δεν χωρούν στρογγυλεμένες άκρες. Εδώ, η εξαθλίωση μπλέκεται με τον αλτρουισμό και ο ατομικισμός με το αδηφάγο τέρας της ανάπτυξης, με εικόνες-σοκ της απαρχής του ψυχρού πολέμου και της μετα-πυρηνικής φρίκης, οι οποίες ξεδιπλώνουν το ταπεινωτικό τραύμα που ακόμα και σήμερα παραμένει ανοιχτό, τόσο για την υφήλιο, αλλά πόσο μάλλον για την Ιαπωνία.

Αυτό που βλέπει ο Otomo, αποτελεί το βασικό προμήνυμα της επιστημονικής φαντασίας. Κρούει την καμπάνα της τεχνολογικής εξέλιξης και φανερώνει το διακρατικό παιχνίδι της τεχνολογικής υπεροχής, δίνοντας την επιλογή του «κουμπιού» στην τραγωδία που λέγεται κράτος και κεφάλαιο. Το σύμπαν που σκιτσάρει καταδεικνύει μια κοινωνία μπερδεμένη και κατακερματισμένη, με το καίριο δίλημμα στο επίκεντρο: Είτε θα αγωνιστείς για να σταματήσεις την καταστροφή, είτε θα περιμένεις εσχατολογικά την πυρηνική σύντηξη.

μέι-τζορ