Η ιστορία της έμμεσης ιδιωτικοποίησης του νερού
Η αποκρατικοποίηση και η εμπορευματοποίηση των υπηρεσιών ύδρευσης προβλέπονται στις μνημονιακές συμβάσεις που έχουν υπογράψει όλες οι προηγούμενες κυβερνήσεις, με τελευταία επικαιροποίηση στο 3ο Μνημόνιο, που υπέγραψε ο ΣΥΡΙΖΑ τον Ιούλιο του 2015.
Το Συμβούλιο της Επικρατείας (ΣτΕ) έχει «φρενάρει» δύο φορές τα σχέδια ιδιωτικοποίησης του νερού: Το 2014, όταν η Ολομέλεια του ΣτΕ ακύρωσε τη μεταβίβαση του πλειοψηφικού μετοχικού πακέτου της ΕΥΔΑΠ στο ΤΑΙΠΕΔ, και το 2022, που έκρινε αντισυνταγματική τη μεταβίβαση της πλειοψηφίας των μετοχών της ΕΥΔΑΠ στο Υπερταμείο (ΕΕΣΥΠ, «μετεξέλιξη του ΤΑΙΠΕΔ). Το σκεπτικό του ΣτΕ είναι πως το νερό αποτελεί κοινόχρηστο αγαθό ζωτικής σημασίας, και το ελληνικό Δημόσιο υποχρεούται βάσει συντάγματος να κατέχει το 50% συν μία μετοχή των υπηρεσιών ύδρευσης.
Τα τελευταία χρόνια, το φαινόμενο της κλιματικής αλλαγής, η γεωπολιτική συγκυρία, και η καλπάζουσα εξέλιξη της τεχνολογίας πολλαπλασιάζουν την εμπορική αξία του νερού. Οι διαχειριστές του ελληνικού κράτους, «διαβάζοντας» τις «αναπτυξιακές» προοπτικές της κατάστασης, βρήκαν έμμεσους τρόπους, ώστε να εξυπηρετήσουν τα επιχειρηματικά συμφέροντα που επιβουλεύονται το αγαθό – πάντα με το αζημίωτο.
Η αρχή έγινε το 2023, με τη σύσταση της Ρυθμιστικής Αρχής Αποβλήτων, Ενέργειας και Ύδρευσης (που αποτέλεσε εξέλιξη της ΡΑΕ). Η υπαγωγή των υπηρεσιών ύδατος σε μια αρχή που υπάρχει για να «ρυθμίζει την αγορά», σημαίνει πως η κοστολόγηση του αγαθού γίνεται από την ίδια, και αυτό που μένει στην ΕΥΔΑΠ/ΕΥΑΘ είναι απλά η εποπτεία.
Με το πρόσφατο νομοσχέδιο που ψηφίστηκε στο τέλος Ιουλίου (μετά από διαβούλευση μόλις μάις εβδομάδας), 68 τοπικοί πάροχοι υπηρεσιών νερού (ΔΕΥΑ, ΟΕΒ, κ.ά.) συγχωνεύονται με τις ΕΥΔΑΠ/ΕΥΑΘ. Με αυτόν τον τρόπο, καταργείται ο τοπικός έλεγχος της διαχείρισης του νερού, ο οποίος περνάει στις δύο μεγάλες εταιρίες. Αντίστοιχα καταργούνται και τα τοπικά τιμολόγια – είναι επόμενο πως ο «κοινός αλγόριθμος» θα φέρει αυξημένους λογαριασμούς.
Το νομοσχέδιο αυτό λειτουργεί ως «κερκόπορτα». Αντίστοιχες συγχωνεύσεις αναμένονται το προσεχές διάστημα. Είναι μάλιστα πολύ πιθανό να δούμε τέτοιες κινήσεις σε περιοχές που φλερτάρουν με data centers, των οποίων οι υψηλές απαιτήσεις σε νερό θα πρέπει να «ρυθμιστούν» κεντρικά, ώστε να αποδυναμωθούν οι τοπικές αντιδράσεις, και να καρπωθούν τα κέρδη οι καρχαρίες του ακριβού νερού.
Η Κεντρική Ένωση Δήμων Ελλάδας, τοπικοί φορείς, πολιτικές συλλογικότητες και οργανώσεις επιχειρούν να βάλουν αναχώματα στη «βίαιη εμπορευματοποίηση» του νερού. Ο αγώνας αυτός είναι αγώνας για ζωή – για τη δική μας τη ζωή. Έχουμε πολύ μέλλον…
ΤΟ ΝΕΡΟ ΕΙΝΑΙ ΚΟΙΝΟΧΡΗΣΤΟ ΑΓΑΘΟ, ΟΧΙ ΕΜΠΟΡΕΥΜΑ
Water Benjamin



