Σε διάστημα τριών μηνών σημειώθηκαν δέκα θάνατοι κρατουμένων στις φυλακές του Αγίου Στεφάνου στην Πάτρα. Οι θάνατοι έλαβαν χώρα σε έναν χώρο εγκλεισμού με κοινό παρανομαστή τις σοβαρές ελλείψεις στην ιατροφαρμακευτική περίθαλψη. Δέκα άνθρωποι που έχασαν τη ζωή τους πίσω από τα τείχη, εκεί όπου το κράτος έχει τον απόλυτο έλεγχο πάνω στη ζωή και την καθημερινότητα των κρατουμένων. Η πρόοδος στην υγεία όμως δεν αποτελεί για το κράτος προτεραιότητα, αλλά αντιμετωπίζεται ως προνόμιο, ως κομμάτι της καλής λειτουργίας της εκάστοτε φυλακής. Ο Άγιος Στέφανος, όπως και οι περισσότερες φυλακές, δεν αποτελεί εξαίρεση.
Η έλλειψη μόνιμων ιατρών είναι ο κανόνας, ενώ κατά το παρελθόν έχουν χρειαστεί ακόμα και ομάδες εθελοντών γιατρών, προκειμένου να παρέχεται έστω και υποτυπώδης περίθαλψη στους κρατούμενους. Την ίδια απάνθρωπη αυτή συνθήκη, την ίδια ανεπαρκή ιατροφαρμακευτική περίθαλψη, δυσχεραίνει συνεχόμενα ο αυξανόμενος υπερπληθυσμός. Στον Άγιο Στέφανο, μια φυλακή χωρητικότητας περίπου 340 με 370 ανθρώπων, κρατούνται σήμερα γύρω στους 700. Είναι 700 άτομα, τα οποία δεν αρκεί να τραφούν και να στεγαστούν, αλλά πρέπει και να εξεταστούν, να έχουν πρόσβαση σε αξιοπρεπή ιατροφαρμακευτική περίθαλψη, σε γιατρούς, νοσηλευτική φροντίδα, ψυχιατρική υποστήριξη και σε νοσοκομείο όταν αυτό απαιτείται. Αντ’ αυτού έρχονται αντιμέτωπα με την ανυπαρξία κάθε είδους πρόνοιας, την έλλειψη υποδομών και ιατρικής φροντίδας, μια συνθήκη που μετατρέπει την υγεία από αναφαίρετο δικαίωμα σε προνόμιο που χρήζει διεκδίκησης.
Και ενώ οι ελληνικές φυλακές δεν προσφέρουν ούτε τα βασικά, βρίσκονται τα τελευταία χρόνια σε μια συνθήκη ακραίου υπερπληθυσμού. Ενός υπερπληθυσμού, αποτέλεσμα της συνεχούς αυστηροποίησης του ποινικού και σωφρονιστικού κώδικα, με την πιθανότητα φυλάκισης να αυξάνεται και της αποφυλάκισης να μειώνεται. Η εικόνα αυτή επαναλαμβάνεται και στις γυναικείες φυλακές της Θήβας. Με αφορμή τον πρόσφατο θάνατο συγκρατούμενής μας τον Αύγουστο, ήρθαν ξανά στην επιφάνεια οι σοβαρές ελλείψεις στην ιατροφαρμακευτική περίθαλψη.
Στη Θήβα δεν υπάρχει μόνιμος παθολόγος, η κάλυψη των αναγκών πραγματοποιείται από γυναικολόγο. Γιατροί άλλων ειδικοτήτων επισκέπτονται τη φυλακή κάθε τρεις μήνες, γεγονός που τους δίνει τη δυνατότητα να εξετάζουν μόνο κάποιες ελάχιστες από τις εκατοντάδες που έχουν αιτηθεί επίσκεψη. Παράλληλα, δεν υπάρχει εφημερεύον γιατρός, ενώ απουσιάζει και οργανωμένη ψυχιατρική πτέρυγα. Το τεράστιο αυτό κενό καλύπτουν οι ίδιες οι κρατούμενες, που αναλαμβάνουν να υποστηρίξουν η μία την άλλη, να φροντίζουν τις άρρωστες συγκρατούμενές τους και να καλύπτουν, όσο μπορούν, τα κενά ενός συστήματος που όφειλε να τους παρέχει τα απαραίτητα για μία αξιοπρεπή διαβίωση. Η παραπάνω συνθήκη αντικατοπτρίζει τη θέση του κρατικού και κατασταλτικού μηχανισμού απέναντι στους χιλιάδες κρατούμενους και κρατούμενες. Θέση που δεν είναι άλλη από την απόλυτη απαξίωση και αδιαφορία.
Οι ανεπιθύμητοι, οι ασυμβίβαστες, οι μικροπαραβάτες, οι τοξικοεξαρτημένοι και οι μετανάστριες πετάγονται κυριολεκτικά στη χωματερή του σωφρονιστικού συστήματος. Ένας πληθυσμός που προέρχεται κατά κύριο λόγο από το πιο εξαθλιωμένο κομμάτι της κοινωνικής βάσης, αορατοποιείται, αφήνεται στην τύχη του και στοιβάζεται στις ασφυκτικά γεμάτες ελληνικές φυλακές. Άνθρωποι αποκλεισμένοι βρίσκονται πίσω από τα κάγκελα των φυλακών, χωρίς καμία στήριξη ή βοήθεια. Στο πρόσωπό τους ξεδιπλώνεται η κυβερνητική στρατηγική περί πάταξης εγκληματικότητας και ασφάλειας του πολίτη, την ίδια ώρα που εφοπλιστές, πολιτικοί, βιομήχανοι χρήζουν ποινικής ασυλίας, παραμένοντας στο απυρόβλητο. Ο ιδιοκτήτης και υπεύθυνος για τη δολοφονία των πέντε γυναικών εργαζομένων του εργοστασίου Βιολάντα, κ. Τζιωρτζιώτης, ο βουλευτής και πρώην υπουργός Μάκης Βορίδης για την εμπλοκή του στο σκάνδαλο του ΟΠΕΚΕΠΕ, οι επιχειρηματίες Ντίλιαν, Μπίτζιος, Λαβράνος και Χάμου για την εμπλοκή τους στο σκάνδαλο των υποκλοπών, είναι μερικά από τα παραδείγματα που η αστική δικαιοσύνη γύρισε το βλέμμα της αλλού.
Προφανώς δεν περιμένουμε να βρούμε το δίκαιο στις δικαστικές αίθουσες, ούτε στοχεύουμε σε μια πιο αντικειμενική δικαιοσύνη. Είναι ξεκάθαρο εξάλλου πως ο θεσμός έχει δημιουργηθεί για να εξυπηρετεί κράτος και κεφάλαιο, για να διαιωνίζει την εκμετάλλευση και την καταπίεση, για να επιβάλλει την κρατική βία και τον έλεγχο. Η εναντίωσή μας στο δικαστικό και σωφρονιστικό σύστημα είναι αδιαμφισβήτητη.
Ξέρουμε όμως πως ως κρατούμενες αλλά και ως αναρχικές δεν θα μείνουμε με τα χέρια σταυρωμένα ενώ οι άνθρωποι στερούνται ακόμα και το βασικό δικαίωμα στην υγεία. Είναι χρέος μας να αγωνιστούμε και να διεκδικήσουμε αξιοπρεπείς συνθήκες κράτησης για όλους και όλες, χωρίς όμως να περιορίσουμε τον αγώνα αυτό στη διεκδίκηση καλύτερων συνθηκών κράτησης. Οι αγώνες μας στρέφονται ενάντια στον θεσμό του εγκλεισμού γενικά, με αδιαπραγμάτευτο πρόταγμα το γκρέμισμα κάθε φυλακής.
ΟΙ ΖΩΕΣ ΤΩΝ ΚΡΑΤΟΥΜΕΝΩΝ ΜΕΤΡΑΝΕ
ΑΛΛΗΛΕΓΓΥΗ ΣΕ ΟΛΑ ΤΑ ΣΥΝΤΡΟΦΙΑ
ΚΡΑΤΟΣ ΚΑΙ ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΟΙ ΜΟΝΟΙ ΤΡΟΜΟΚΡΑΤΕΣ
Μαριάννα Μανουρά, Δήμητρα Ζαραφέτα
Γυναικείες Φυλακές Θήβας
